https://www.economist.com/news/obituary/21724776-french-stateswoman-was-89-obituary-simone-veil-died-june-30th

Nhà đầy tớ của nhân dân, người Pháp, kẻ sống sót Lò Thiêu, Simone Veil, mất, thọ 89 tuổi

Bài này, do đụng tường, Gấu không đọc được, phải nhờ 1 vị độc giả.
Post sau đây, và sẽ có bản tiếng Việt, sau.
Tks. NQT

LIKE the other children, she should have been slaughtered on arrival. But with whispered advice from another prisoner, she claimed to be 18, so instead they sent her to forced labour, tattooing her arm to show that she was no longer a schoolgirl from Nice but a numbered slave, awaiting death by starvation and exhaustion.

The deportation to Auschwitz shaped her life, Simone Veil said; it would be the event she would want to recall on her deathbed. As a magistrate, civil servant and politician, she heard echoes of that humiliation in the trampled dignity of women. It spurred her to end the mistreatment of female inmates, particularly Algerian prisoners of war, and to push through contraception reform, making the Pill available at taxpayers’ expense. Foreshadowing her greatest achievement, she set up an organisation to defend women being prosecuted for terminating their pregnancies.

Her arrival in politics was accidental. It was her husband, Antoine, whom President Giscard d’Estaing intended to invite to the government when he came to visit in 1973. But she proved an inspired choice as his health minister. Legalising abortion was the defining defeat of the old order—censorious, hypocritical, male—in post-war France. Theoretically banned since 1920, terminations took place annually in the hundreds of thousands: secretly, shamefully and dangerously. She introduced what became known as the Loi Veil into a National Assembly with just nine women deputies and 481 men. Some, she said caustically, were even then secretly trying to arrange abortions for mistresses or family members.

Cowards daubed swastikas on her car and in the lift in her apartment block. A deputy called Jean-Marie Daillet asked her if she supported throwing embryos into a crematorium oven. No woman ends a pregnancy lightly, she responded calmly. Though the issue split the ruling conservatives, her steely persuasion rallied centrists and left-wingers behind the bill. Pierre Mauroy, later a Socialist prime minister, complimented her, without irony, as “the only man in the government”.

For years she was France’s most popular politician. She could—should, many thought—have been prime minister or even president. But she lacked the necessary tribal instincts. Instead, her political career peaked in 1979 as president of the first directly elected European Parliament. She delighted in the post’s symbolism—of reconciliation among wartime foes, and that a Jew and a woman could hold the continent’s highest elected office.

“Simone always starts by saying ‘no’,” her father said. Some found her impatient and demanding. But she spied a double standard: the features that people admire in men are a point of criticism in women.

In 1979, when National Front thugs attacked a meeting where she was speaking, she shouted, “You do not frighten me! I have survived worse than you!” She had. Of the 75,000 Jews deported from wartime France, she was one of only 2,500 to return. Her father and brother perished, somewhere, in the east. But the most painful and powerful memories were of her mother Yvonne, her lifelong inspiration, dying slowly of typhus in Belsen after a 45-mile death march at the war’s end.

The abyss had opened in 1944, days after she passed her Baccalauréat; she worried all her life that taking the exam under her real name had led to her family’s arrest. “I found myself thrown into a universe of death, humiliation and barbarism,” she wrote. “I am still haunted by the images, the odours, the screams, the humiliation, the blows and the sky, ashen with the smoke from the crematoriums.” On liberation, a British soldier thought the emaciated young woman was 40. For a month, she could sleep only on the floor.

She returned home fired by a “rage to live”, and also infuriated by selective amnesia. Reconciliation trumped justice. Members of the anti-Nazi resistance were honoured, but in what she called “Gaullo-Communist France” nobody seemed willing to believe that the Germans—and their local accomplices—had persecuted people simply for being Jewish. The silence was mixed with mockery. At a diplomatic reception, a senior French official jokingly likened the tattoo on her arm to a cloakroom ticket. She wept, and thereafter favoured long sleeves.

Optimist, without illusions

The Holocaust was unique in its scale and its senselessness, she used to say. Her father had raised his four children to be proud above all else of their Frenchness; in the secular Jewish tradition, he told them, being “people of the book”, meant special attention to reading and thinking.

She will be interred alongside Victor Hugo, Voltaire and Émile Zola in the Paris Panthéon. Her previous great honour was to become a member—one of five women among 40—of the Academie Française, guardian of the language’s purity and precision. On appointment, each “immortal” is given a ceremonial sword. Hers bore two mottos: the French Republic’s Liberté, Egalité, Fraternité and the European Union’s Unie dans la diversité. The third engraving was the number from her arm: 78651.

Bài trên Guardian

https://www.theguardian.com/world/2017/jun/30/simone-veil-auschwitz-survivor-abortion-pioneer-dies-france

Simone Veil, Auschwitz survivor and abortion pioneer, dies aged 89
Veil played leading role in legalising contraception and abortion in France and was European parliament’s first president

Simone Veil died at her home, her son has said.
Agence France-Presse
Friday 30 June 2017 12.21 BST First published on Friday 30 June 2017 10.38 BST
Simone Veil, an Auschwitz survivor who played a leading role in legalising contraception and abortion in France, has died aged 89.
Veil, an icon of French politics and the first president of the European parliament, died at home, her son Jean said.
In 1973, she pushed through laws to liberalise contraception, with the pill not only authorised but reimbursed by the social security system.
A year later she led the charge in the national assembly for the legalisation of abortion, where she braved a volley of insults, some of them likening terminations to the Nazis’ treatment of Jews.
Simone Veil, then health minister, addresses farmers at a protest in front of the European parliament in Strasbourg in 1980. Photograph: Dominique Faget/AFP/Getty
The legislation, the Loi Veil (Veil law), is considered a cornerstone of women’s rights and secularism in France.
A staunch pro-European, Veil was elected to the European parliament in 1979, becoming the first president of the assembly. After a second term as health minister under the Socialist president François Mitterrand, Veil last held major public office between 1998 and 2007, when she was a member of the constitutional council.
Expressing his condolences on Friday, the French president, Emmanuel Macron, tweeted: “May her example inspire our fellow citizens as the best of what France can achieve.”
His predecessor François Hollande said Veil “embodied dignity, courage and moral rectitude”.
The prime minister, Édouard Philippe, tweeted: “France has lost a figure the likes of which history produces few,.”
Born Simone Jacob in Nice, Veil was deported to the Nazi death camp at 17 with her entire family.
Her father and brother were last seen on a train to Lithuania and her mother, Yvonne, died in Belsen just before that camp was liberated in 1945.
Veil and her two sisters, one of whom later died in a car crash, were among only 11 survivors of 400 Jewish children deported from her region.
She later said it was her experiences in the Nazi concentration camps that made her a firm believer in the unification of Europe.
“Sixty years later I am still haunted by the images, the odours, the cries, the humiliation, the blows and the sky filled with the smoke of the crematoriums,” Veil said in a TV interview broadcast in 2005.

Songs of the sea
Obituary: Derek Walcott died on March 17th
The poet of the Caribbean was 87

http://www.economist.com/news/obituary/21719757-poet-caribbean-was-87-obituary-derek-walcott-died-march-17th

... where "the sun tired of empire, declines"
Brodsky: The Sound of the Tide [Hải Triều Âm]
... nơi, 'mặt trời chán đế quốc, bèn lặn'

Trong bài viết vinh danh nhà thơ ở đảo, Derek Walcott, Nobel văn chương, Brodsky cũng cho rằng vấn đề "trung tâm vs ngoại vi" liên quan tới ngôn ngữ.

Bởi vì văn minh nào thì cũng hữu hạn, finite, và nó sẽ đi đong, vào lúc mà trung tâm của nó hết còn trụ nổi, và điều giữ cho nó đừng tan hoang mãi ra, thì không phải là những miền, những vùng, nhưng mà là ngôn ngữ. Đây là trường hợp của Rome, và trước nó, của văn minh Hy La... Và cái job giữ cho nó đừng tan hoang, là do những con người ở ngoại vi, chứ không phải ở trung tâm. Ngược hẳn với điều người ta thường nghĩ, ngoại vi không phải là nơi thế giới chấm dứt, mà là nơi tháo gỡ, làm sáng tỏ [unravel].
Brodsky: The sound of the Tide

Gấu đã từng sử dụng ý của Brodsky, khi viết về một số những cây viết của trung tâm, ở ngay trái tim của bóng đen, sau ngày 30 Tháng Tư bỏ chạy "dzô" ngoại vi để tự cứu, hiện tượng thay máu, như Gấu đã từng lèm bèm. Nhưng đẩy lên một mức cao hơn, cùng với hiện tượng bỏ chạy ra biển, chính ngoại vi, là thành phố hồi nào còn mang tên Sài Gòn, đến lượt nó, lại trở thành trung tâm, cho những đứa con ngoại vi của nó, tức đám lưu vong hải ngoại.

Nobel laureate, poet and playwright Derek Walcott dead, aged 87 ...

Derek Walcott obituary | Books | The Guardian

Derek Alton Walcott, writer, born 23 January 1930; died 17 March 2017

Nhìn như thế, thì những đứa con “tư sinh” của 1 Miền Bắc, nhờ biến cố 1954, tự kíu chính nó, và sau đó, kíu tiếng Mít.
Bạn đọc Dọc Đường của TTT, thì nhận ra, giả như ông có dịp về lại Hà Nội và đi thăm xóm, hẳn cũng sẽ gặp 1 em Bắc Kít, mắng, mi là thằng Nam Kỳ, mà bầy đặt nói tiếng Bắc, tởm lắm, cái tiếng Bắc, the thé, chua như giấm, như kít Mèo, hay gì mà cũng cố bắt chước!

Ôi chao, nghe văng vẳng 1 giọng Huế, sao mi thù Bắc Kít đến như thế!

-Thôi chú ơi, tôi tu hành chú đừng phá tôi.
-Thưa bác, thiệt tình con lỡ độ đường. Con đi kiếm thằng em mần trong đồn điền cao-su lại lên lộn xe. Giờ không có xe về. Bác cho con ngủ đậu một tối. Mơi con đón xe về sớm.
-Thôi mà chú, chú kiếm nơi khác. Tôi tu hành mà.

Tribute TTT

Trong video tang lễ, TTY cho biết, làm xong bài thơ 1 phát, là bèn gọi điện thoại, đọc cho TTT nghe.

Hình từ video tang lễ nhà thơ

https://www.facebook.com/quoc.t.nguyen.1/posts/10201386000048417

ÓNG ÁNH HƯ NGỤY

Mỗi phen cầm bút viết về văn chương — làm một thứ văn chương trên văn chương — tôi hiểu rõ mình đang sống thời buổi khủng hoảng. Văn chương nhất thiết là hồn nhiên, ngây thơ hay không, tôi chẳng rõ. Nhưng đối với tôi khi nó cần trông thấy nó qua phản ánh của nó, không thể phủ nhận là nó đang truỵ lạc, sa đoạ. Nhất là buồn bã.
Mỗi phen, tôi đều lập lại với tôi khẩu hiệu: Enfin, j’écris. Enfin, đó là tín hiệu của người bạn thân phát ra giúp tôi nhận biết anh ta bắt đầu say. Trong cuộc rượu của chúng tôi đã tới một thời điểm gay cấn, hãy nhận Enfin, báo động cho bạn bè, những kẻ ngồi chung cuộc, rằng: bất ổn, bất ổn, chán quá, chán quá, tôi quyết định đẩy cơn say đến cùng, đánh đắm mình vào mông lung, mù mờ, hỗn độn. Như Hamlet kêu: “The time is out of joint” (Thời gian đã ly tán). Như Hamlet, chẳng còn hiểu đời sống, hươi gươm đâm chết nàng Ophélia. Cơn khùng điên óng ánh những mảnh minh trí vỡ nát, những mảnh sao băng miệt mài, không một giây đốn ngộ, từ khước đốn ngộ — chẳng thể ôm ấp đời sống mênh mông vô hạn. Đó định mệnh của văn chương trên văn chương, nỗ lực soi rọi mù mờ bằng những ánh mù mờ, nỗ lực kết tập thời ly tán bằng những đun đẩy ly tán.
Enfin, j’écris. Enfin, je crie.
Thảm thiết chưa, cũng lố bịch chưa, văn chương kêu la tắt tiếng trên văn chương. Văn chương soi bóng làm bộ làm tịch trước văn chương. Mỗi phen tôi đều nổi da gà, nhờm tởm, thấy mình đang đóng vai chủ chứa trong tấn kịch Bao Lơn (Le Balcon) của Genet. Trong nhà chứa của mụ này, mỗi phòng được bài trí một kiểu dành riêng cho một vai nhất định mà khách chuộng đóng — tu sĩ, tướng lãnh, quan toà, cách mạng — với đầy đủ y trang và các thứ phụ tùng cần thiết để đóng trò — mọi trò điển hình của dục tính thác loạn — nữ nhân là phụ tùng thiết yếu, nhưng phòng nào cũng có gắn gương để cho các đương sự có thể nhìn ngắm mà sửa bộ.
Ngôi nhà chứa ở trong một thành phố dấy loạn. Và trên bao lơn của nhà chứa, khách làng chơi và gái giang hồ dẹp loạn.

TTT: Âm Bản

Note: The time is out of joint.
TTT dịch là thời gian ly tán. Theo GCC, có lẽ nên dịch là, thời gian "long, lệch bản lề", joint là mối nối, bản lề.
Để hiểu từ này, có lẽ cũng nên hiểu thêm ý niệm "ngoài thời", từ này chỉ thời gian Levi rong chơi nơi địa ngục.

http://www.tanvien.net/tg/tg17_day_la_mot_nguoi.html

Cuốn La Tregua xuất bản tại Mỹ có cái tên "lạc quan" Lại Tỉnh Thức (The Reawakening), trong khi nhan đề tiếng Ý đề nghị hoặc từ Truce (Hưu chiến), hay Respite (Giải lao), cuốn sách chấm dứt rõ ràng như vậy, bởi vì những ngày tháng lang thang vùng Đông Đức của Levi là một "ngoài-thời" (a kind of "time out"), giữa Auschwitz-như-kinh nghiệm và Auschwitz-như-hồi nhớ. Cuốn sách khép lại với tiếng kẻng báo thức, đúng ra là tiếng hô buổi sáng của trưởng trại Auschwitz: Thức dậy! (Wstawach!).

LE POÈTE MAUDIT

“Tôi viết chỉ bởi lẽ tôi không thể nào làm khác.” (Je n’écris que parce que je ne puis faire autrement) và “Đáng nguyền rủa thay con tim không biết đường tự chế.” (Maudit soit le coeur qui ne sait se contenir — "Penthésilée"). Đó là những lời than thở của Kleist, đối cực của Goethe.
Tôi tự hỏi còn không cái tông giống thuần khiết kia? Gương mặt ngửng cao dưới bầu trời giông bão, trán hứng nhận sấm sét và cất giọng gào ca một điệp khúc hân hoan thịnh nộ của con người, ganh đua cùng trời đất quỷ thần. Quả nhiên là cái tông giống đáng nguyền rủa, dập vùi. Đáng nguyền rủa cái hào quang của tuyệt vọng, đáng dập vùi cơn đam mê khốn cùng của một tông giống.
Keats hát: “Hạnh phúc thay ở trần gian này lại còn có nấm mồ (Je suis heureux qu’il y ait ici bas une chose telle que la tombe).
Nhưng còn không, còn không những vầng trán hiền lộng mênh mang của một cõi ngoài, những cửa miệng há mở cho nhảy thoát con tim đỏ ối, những đôi mắt căng banh dập dồn ánh lửa uy linh một đời khác? Còn không một tấm lòng trinh bạch? Còn không chút thơ ngây dại dột, chẳng làm tuồng?
Nhận chịu bị nguyền rủa (không phải được bị nguyền rủa) - chẳng hiểu sao, bởi không thể khác — như con chim thất lạc giữa mùa đông băng giá, cất tiếng kêu thảm thiết gọi nắng, gọi hoa và đợi chết? Chim bị nguyền rủa, chẳng nguyền rủa. Còn không? Còn không?
Dường như sau buổi tân hôn bi tráng của Kleist, tắm đượm niềm hoan lạc phi thường — Tử thần lẫm liệt uy nghi đã bị Kleist nặn thành tượng trưng bày — cái tông giống kia không thể tồn tại bởi không thể vượt hơn. Hãy nghe Kleist viết thư từ biệt cô em gái:
“Que le ciel t’accorde une mort qui ressemble, ne fûtce qu’à moitié, à la mienne en joie et en sénérité; c’est le voeu le plus sincère et le plus tendre que je puisse former pour toi.”
(Cầu trời ban cho em một cái chết hân hoan và thanh tịnh giống như cái chết của anh, bằng phân nửa thôi cũng được; đó là lời cầu chúc chân thành nhất, âu yếm nhất mà anh dành cho em.)
Chàng thơ ấy bình thản nhìn lần cuối mớ bản thảo của chàng, một quyển tiểu thuyết đã hoàn tất, hai vở kịch - tất cả giông tố mê mải của hồn chàng đó — nhưng bấy giờ lặng thinh mọi tham vọng — không ai màng những của nợ ấy và chính chàng cũng chẳng còn thiết (... J’ai cru savoir. Je savais toujours. Je sais peut-être mais personne ne veut ce secret et je n’en veux pas moi-même. Tôi từng tưởng biết. Tôi hằng vẫn biết. Bây giờ có lẽ tôi biết nhưng không một ai màng đến điều thầm kín ấy và ngay chính tôi, tôi cũng chẳng thiết — Camus — Trở Lại Tipasa). Và chàng thiêu huỷ đống giấy lộn kia (như Gogol, Kafka). Chàng viết gửi nhà chức trách bản tường thuật diễn tiến cuộc tự sát, mở đầu bằng câu: “Chúng tôi nằm chết trên con lộ...”
Kleist với một người đàn bà xấu xí bệnh hoạn và cũng cô đơn như chàng, thoả thuận chết cùng chàng, hớn hở như đôi uyên ương cùng rủ nhau đến Wannsee. Họ ngồi uống cà phê giữa trời. Người ta còn nghe họ cười ròn tan, đi khuất vào đồng cỏ. Đúng giờ đã ghi, hai phát súng nổ. Kleist đã kề súng bắn vào trái tim của người đàn bà đồng hội đồng thuyền rồi ngậm họng súng trong miệng mình nổ phát thứ nhì. Tay chàng không hề run rẩy.
“Tôi đã làm tất cả những gì thuộc quyền năng của một người... Tôi đã thử thách đến điều bất khả. Tôi đã mang đặt thời vận cuối cùng của đời tôi trong một tiếng bạc. Mấy con xúc xắc định mệnh đã thẩy lăn, tôi cố tìm hiểu... Tôi thua. (J’ai fait tout ce qui est dans le pouvoir d’un homme... J’ai tenté l’impossible. J’ai mis ma dernière chance dans un coup de dés. Les dés fatals ont roulé, j’essaie de comprendre... J’ai perdu!) — “Penthésilée”.
Tôi thua! Tôi thua! Và “tôi nghĩ tôi có quyền chết”.
Sau Kleist, không còn poète maudit. Mọi người đều bị nguyền rủa, đều được nguyền rủa, đều cùng nguyền rủa, đều tự nguyền rủa. Khốn khổ, thảm hại thay tuồng nguyền rủa. Tuồng văn chương truỵ lạc đấy thôi. Coi kìa Dosoievski đeo thánh giá, đọc diễn văn dưới chân tượng Pouchkine. Henri Miller khoác áo mô phạm đứng trên bục giảng đường thuyết pháp. Sartre từ khước Nobel, xuống đường tranh đấu, tự đoạ mình trong tự do... Nhiều vô xiết kể. Tất cả những người ấy, hết thảy những người — ít nhiều chăn nuôi ảo tưởng của văn chương nghĩa lý đều đã mang giấc mộng tột cùng / khốn cùng: trở thành maudit, đều từng đóng các tuồng tích và đều trở thành hề. Không chừa ai.
Đã tuyệt giống poète maudit. Còn chăng là những chàng thơ bị ám toán, “triệu triệu chúa Kytô có đôi mắt u sầu và hiền hậu” (O, million de Christ aux yeux sombres et doux) (Rimbaud).
1973

TTT: Âm Bản

Ui chao, phải đến lúc sắp sửa, tí nữa, sẽ đi xa, thì Gấu mới biết đến thơ, và mới nhập vô được dòng suy tư của ông anh nhà thơ của GCC.
Món quà bonus, của Tên Trời Già Khốn Kiếp, sau khi năn nỉ Gấu nhận món quà Lò Thiêu.
Nhìn như thế, thì hai vị hộ pháp của trang Tin Văn cũng có trong toan tính của Thằng Chả.
Một mình mi không làm nổi đâu, để ta ban cho thêm hai vị phụ tá!
Đúng như thế.
Tiếng Pháp, tiếng Anh của Gấu, là thứ tự học, đầy lỗ hổng, quãng đời đẹp nhất, thì hầu hạ Cô Ba, quãng đời còn lại, ngắn ngủi quá, đọc ào ào, cái nào không hiểu, cho qua luôn.
K chẳng đã có lần hỏi, bộ anh tính kiểm tra tình trạng, khả năng tiếng Anh của tôi ư?

O, million de Christ aux yeux sombres et doux

Điều mà R đòi hỏi ở thơ: không phải sản xuất những tác phẩm đẹp, cũng không phải, đáp ứng 1 lý tưởng mỹ học, mà giúp con người đi đâu đó,
mais aider l'homme à alller quelque part
Maurice Blanchot: La Part du Feu, Gallimard, 1949

http://vanviet.info/van-hoc-mien-nam/van-hoc-mien-nam-54-75-292-quch-thoai-1/

THANH TÂM TUYỀN

Thoại ơi! Thoại ơi! Không biết khóc

Khi người ta nghĩ không thể nào mang lại hạnh phúc cho người mình yêu, người ta sẽ làm những điều tàn ác với hắn. Không phải người ta hết tình yêu trong lòng. Trái lại đó là sự biểu diễn của một thứ tình bất lực. Chúng tôi mang thứ tình bất lực ấy đối với Quách Thoại. Thoại nghèo, Thoại bệnh, Thoại thi sĩ. Chúng tôi chẳng thể thay đổi được những điều ấy ở Thoại. Và tàn ác chúng tôi đã ước mong cái chết của Thoại.
Nhật ký của tôi còn ghi ngày 22 tháng 7 năm 1956 những dòng này: “Và chính bây giờ tôi có ý tưởng Thoại nên chết thì hơn. Sống khốn nạn và hắt hủi thì chết còn nhẹ.”
Một nhân vật của Dostoievski thắc mắc: Có thể nào có một người được quyền phán đoán kẻ khác, quyết định kẻ nào đáng sống và kẻ nào không đáng sống chăng? Câu trả lời: Người ta có quyền ước mong cái chết của kẻ khác. Chúng tôi đã ước mong cái chết của Thoại. Và bây giờ thì Thoại đã chết.
Ước mong mới chỉ là khởi đầu sự tàn ác trong tâm hồn. Sự tàn ác ấy có thể nhập vào hành động. Tôi hiểu tại sao Plisnier đã để cho một nhân vật của ông bắn chết người vợ đau khổ yêu quý của y. Vì y không mang lại hạnh phúc cho người vợ đau khổ mà y yêu hơn thân mình nên một buổi sáng kia y nói những lời âu yếm với vợ và nổ đạn vào ngực người đàn bà khốn nạn.
Thì chúng tôi cũng đã tàn ác không kém với Thoại. Chúng tôi bỏ rơi, chúng tôi quên Thoại trong những ngày cuối cùng của đời chàng. Thoại chết bao giờ, ở đâu? Cho đến khi viết những dòng này tôi cũng chẳng hay. Chỉ nghe kể lại sau ba ngày không ăn uống, Thoại đã từ biệt vĩnh viễn cuộc đời trong một bệnh viện Trung hoa ở Chợ lớn. Không một người bạn đưa Thoại tới nơi an nghỉ. Người anh của Thoại, anh Lý hoàng Phong, lo chôn cất em và dấu [sic] kín tin tức về cái chết ấy. Khi chúng tôi biết thì Thoại đã ngủ yên ở một nghĩa địa nào ngoài Phú Thọ. Có thể anh Lý Hoàng Phong không muốn làm phiền mọi người vì cái chết được ước mong ấy. Có thể đó là ý muốn của Thoại.

Tưởng Niệm

https://www.nytimes.com/2017/03/17/books/derek-walcott-dead-nobel-prize-literature.html?_r=0

... and either I'm nobody, or I'm a nation.
... hoặc ta chẳng là ai, hoặc ta là quốc gia.
Derek Walcott
Brodsky trích dẫn, trong bài viết về Walcott
If a poet has any obligation toward society, it is to write well. Being in minority, he has no other choice.
[Hỡi tên thi sĩ kia, hãy làm thơ cho thật hay, nếu như mi có một bổn phận nào đó đối với đám người đông đảo kia.
Trong thiểu số đếm trên đầu ngón tay, mi đâu có một chọn lựa nào khác?].
J. Brodsky: To Please a Shadow: Hãy làm Hài Lòng một Cái Bóng
Bởi vì những văn minh đều có hạn kỳ cho nên sinh mệnh của mỗi văn minh đều tới thời khắc mà những trung tâm không còn trụ nổi nữa. Lúc ấy, cái giữ cho các nền văn minh khỏi bị phân hủy không phải là những đạo quân mà là những ngôn ngữ. Đó là trường hợp xẩy ra với La Mã, và trước đó nữa, với Hy Lạp Cổ Đại. Công việc trụ giữ vào những thời đó, là được thực hiện do những người từ các tỉnh, từ vùng biên. Trái với niềm tin phổ quát những vùng biên không phải là nơi thế giới tận cùng mà chính là nơi thế giới tan rã. Điều đó tác động lên ngôn ngữ chẳng khác gì điều tác động lên con mắt.
Because civilisations are finite, in the life of each of them comes a moment when centers cease to hold. What keeps them at such times from desintegration is not legions but languages. Such was the case with Rome, and before that, with Hellenic Greece. The job of holding at such times is done by the men from the provinces, from the outskirts. Contrary to popular belief, the outskirts are not where the world ends - they are precisely where it unravels. That affects a language no less than an eye.
Joseph Brodsky: The Sound of the Tide [Hải Triều Âm: Dẫn vào thơ Derek Walcott, Poems of the Caribean].

Obituary Derek Walcott, 1930-2017

In a career spanning poetry, theatre, journalism, painting and teaching, Derek Walcott harnessed “the complexity of his own situation” – the phrase used by the Swedish Academy when he was awarded the Nobel prize in literature in 1992. Walcott, who has died aged 87, powerfully explored the cultural and linguistic complexities of the Caribbean, where each island has its own distinct melody and vocabulary, as well as those of his own life.

He said that his work could be summarised on a postcard: “Wish you were here.” The poignant current of nostalgia that runs through his verse reflects his belief that Caribbean poetry is “very happy when it’s very sad”. Good Caribbean writing, he believed, has a strong sense of tragicomedy and a brave attitude. It does not despair easily. He described the region as a place of “unfinished associations”, bearing the amnesia that followed indenture and slavery. It is also “the territory of metaphor”, a fertile imaginative terrain, and Walcott’s work is accordingly full of symbolism, myth and folklore.

Hommage

RIP

Todorov face au siècle

Tzvetan Todorov est décédé aujourd'hui mardi 7 février. Né en 1939 à Sofia, le philosophe et historien des idées est, avec Roland Barthes, l'un des représentants du structuralisme. Il est l'auteur de plus de trente livres. Son dernier ouvrage, Le Triomphe de l'artiste, paraîtra le 22 février aux éditions Flammarion. Todorov y explore notamment le destin de Maïakovski, Pasternak, Boulgakov…

Lire notre archive sur Tzvetan Todorov, article paru en 1997.

L'interrogation de Tzvetan Todorov se porte aujourd'hui sur certains des sujets les plus douloureux de notre époque: le communisme, les crimes contre l'humanité, l'individualisme. Elle se fonde sur son expérience personnelle. Originaire de Bulgarie, il est venu en France à vingt-quatre ans, « presque par hasard, parce que mes parents ont voulu, raconte-t-il, et pu m'envoyer à Paris pour poursuivre mes études ». Il a donc échappé à « l'expérience totalitaire et à tout ce qu'elle implique comme dégâts subis par la vie sociale et par le psychisme de chacun ». Devenu « citoyen en France », il « découvre la curiosité et apprend la tolérance », mais se montre aussi particulièrement attentif à répondre à la question posée pendant des années par ceux qui, dans les pays de l'Est, se tenaient douloureusement et difficilement en marge du régime : « Pourquoi les grands artistes et écrivains de l'Ouest ne nous aident-ils pas ? »

Remontant à l'affaire Kravchenko, étudiant le procès Touvier et s'intéressant aux débats sur le racisme, il s'interroge sur les errements des intellectuels et sur la place de la culture dans la vie moderne. Ses interventions, pendant plusieurs mois chaque année, dans une université américaine, le placent en position d'observateur privilégié de certains éléments de cette société : l'étude de la critique littéraire dans ce pays le conduit à mettre en évidence la propension des Américains à « toujours chercher la responsabilité des autres pour ce qui ne va pas dans leur vie » et il souligne les dangers que font courir à la démocratie le déclin de l'autonomie des individus et l'encouragement au développement des groupes ethnique ou biologique par le système des quotas.

Partir de l'expression individuelle, s'impliquer personnellement dans des choix éthiques, auxquels « il faut adjoindre l'amour, qui est le dépassement de la morale » : tels sont les principes mis en oeuvre par Tzvetan Todorov dans ce livre qui montre comment les régimes totalitaires n'ont pu se mettre en place et s'effondrer sans prendre appui - ou au contraire négliger - des principes fondamentaux du comportement humain. C'est d'ailleurs le manque d'implication personnelle qui conduit, selon lui, les intellectuels à l'erreur. Tzvetan Todorov suggère que la critique ne se contente plus de poser la question : « Que signifie ce texte ? » mais qu'elle l'étende à d'autres : « Est-ce vrai ? Et est-ce juste ? » C'est ce double regard qu'il porte sur les Versets sataniques de Salman Rushdie avant de conclure que ce livre est - « entre autres choses - une réinterprétation personnelle de l'histoire de l'Islam, riche de nuances et d'ambiguïtés, qui ne devrait inciter qu'à l'interrogation et à la méditation ».

Sur tous les sujets qu'il aborde, Tzvetan Todorov apporte un point de vue ferme mais nuancé. Il semble particulièrement opportun, par les temps qui courent, de rappeler certaines règles de la démocratie. L'erreur seule « y est objet de consensus c'est ce que les lois réprouvent ; quant au bien, on laisse chaque individu libre de le chercher tout seul : le trouve-t-il dans l'alcool ou dans l'héroïne qu'on ne s'en émeut pas outre mesure. Ce qui est codifié c'est donc la forme, non la substance : les limites du royaume privé. De même, on n'interdit aucune doctrine à cause de son contenu, sauf celles qui rendraient impossible la libre circulation des doctrines, qui remplaceraient le débat par la violence. Celles-là en revanche, doivent être combattues : si la République de Weimar l'avait fait, elle aurait peut-être pu empêcher la montée du nazisme ». Mais au-delà de ces rappels qui devraient être con-sidérés comme des évidences, Tzvetan Todorov ne se prononce jamais de manière formelle : il croit « aux incarnations politiques du mal » sans penser « que le bien puisse vraiment s'installer quelque part » et partage une « conception de la vérité comme horizon du dialogue plutôt que comme certitude dogmatique ».

Auteur d'ouvrages très savants Théorie de la littérature , Poétique de la prose , Sémantique de la poésie, Tzvetan Todorov ne renie pas son appartenance au monde de la critique et du livre. Pourtant, il affirme qu'« on peut aimer passionnément la littérature, sans pour autant croire qu'hors des livres il n'y a point de salut ». L'ouvrage qu'il avait consacré à Vermeer s'appelait L'éloge du quotidien . Il rappelle l'expérience de David Rousset qui, privé de livres dans les camps, découvre la richesse des autres hommes et place désormais « les êtres au-dessus des livres ». L'importance du regard que chacun porte sur les autres et la justification de son existence que l'individu attend de « l'amour, l'affection, l'amitié, l'estime obtenue et accordée », conduit l'auteur à définir « un idéal d'une continuité harmonieuse entre matériel et spirituel, entre l'extase et le quotidien» auquel nul ne peut rester indifférent

Re: Pourtant, il affirme qu'« on peut aimer passionnément la littérature, sans pour autant croire qu'hors des livres il n'y a point de salut ».

Today at 2:42 PM

“on peut aimer passionnément la littérature, sans pour autant croire qu'hors des livres il n'y a point de salut”

Bác Gúc dịch:

One can passionately love literature, without believing that outside of books there is no salvation

Nôm na, mình yêu sách nhưng đừng nghĩ chỉ có sách mới cứu!

Bac khoe khong?

I am OK. Tks

Kẻ bán xới

KẺ BÁN XỚI

"Đã lâu, đã nhiều lần, tôi đang nằm ngủ bỗng giật mình thức giấc.Lần nào cũng chỉ một giấc mơ, nhưng chi tiết mỗi lần một khác. Tôi không ở Paris, mà đang ở Sofia (thủ đô Bulgarie), nơi tôi ra đời; vì một lý do nào đó, tôi trở về, và cảm thấy thật hạnh phúc khi gặp lại những bạn cũ, gia đình, bà con. Rồi tới lúc từ giã, trở lại Paris; khi đó, mọi chuyện cứ rối bét cả lên. Ngồi trên xe buýt ra ga, tôi chợt nhận ra quên vé xe lửa, nếu quay lại, xe lửa chắc chắn sẽ chẳng chờ tôi. Hoặc xe buýt đột nhiên ngừng, không hiểu tại sao; mọi người đều xuống, tôi cũng vậy; với chiếc vali nặng nề trên tay, tôi cố gắng luồn lách, nhưng đám đông như vô cảm, dửng dưng, một khối lạnh toát không sao lọt qua. Có lần may mắn, tới được ga, tôi chạy vội qua cửa, vì đã trễ giờ; nhưng ơ kìa, ga ghiếc gì đâu, chỉ là cảnh giả, như một décor dàn dựng phim kịch; phía bên kia, chẳng có sảnh đường, hành khách, đường rày, toa tầu... Chỉ là cánh đồng lút ngút đến hụt hơi, hụt tầm nhìn; một mầu, một cảnh: cỏ vàng dật dờ trước gió. Hoặc một anh bạn lấy xe chở đi, để tranh thủ thời gian, anh chọn một con đường tắt, nhưng lạc lối, và cứ thế, những con đường mỗi lúc một thêm xa lạ, vắng tanh, tận cùng là những vùng đất hoang liêu, cô quạnh; Nói tóm lại, giấc mơ nào cũng tận cùng như nhau: tôi phải ở lại Sofia. Thế là tôi giật bắn người, thức dậy, lấy tay quờ quạng, rờ rẫm, mắt ráng phân biệt đồ vật. Khi đụng vào người bà xã, biết chắc đang ở Paris, tôi tự nhủ thầm, cứ thoải mái hưởng thụ cuộc sống thực của mình: một gã bán xới."

http://www.euronews.com/2017/02/07/french-bulgarian-philosopher-tzvetan-todorov-dies-at-77

The historian and philosopher Tzvetan Todorov has died at the age of 77, his family have said.
The French writer of Bulgarian origin died following complications from a degenerative brain disease.
Born in 1939 in Sofia, he moved to France in the 1960s to escape communism. He wrote many books and essays, recently finishing one which is due to be published in March.

In his work “Facing the Extreme” on Nazi and Stalinist concentration camps, he concluded that morality did not completely evaporate and there were many cases of people helping others to survive.
His book Resisters in 2015 studies a range of historical figures who made sacrifices in a personal struggle over human rights, from Nelson Mandela to Edward Snowden.
Todorov was interviewed by euronews after winning the Prince of Asturias award in 2008.

Memory as a Remedy for Evil

Todorov mở ra cuốn sách nhỏ xíu, mỏng dính của ông, Hồi nhớ như thuốc trị Cái Ác Bắc Kít, Memory as a Remedy for Evil, bằng nhận xét, câu cầu nguyện hay được cầu nguyện nhất, của dân Ky Tô, bắt đầu, là "Lạy Cha, Cha ở trên Trời", và chấm dứt bằng, Hãy đuổi Quỉ ra khỏi chúng con, "Deliver us from evil". Câu này ngụ ý, trong chúng ta có... quỉ, và chỉ có Thượng Đế, Chúa mới khu trục Quỉ ra khỏi chúng con. Nhưng chúng con, tức loài người thì lúc nào cũng hăm hở với giấc mơ tự mình trục Quỉ, và chính tham vọng này đưa đến những chủ nghĩa toàn trị.

Cái giấc mơ thống nhất nước Mít sợ còn đẹp hơn tất cả những giấc mơ toàn trị!

Thế mới chết! (1)

Những kẻ phiêu lưu của Tuyệt Đối

Trong cuốn trên, Todorov cho biết, câu "Cái Đẹp sẽ cứu chuộc thế giới", là của Dos.
Nhiều người biết, nhưng cái này thì ít người biết.
Cái Đẹp mà Dos nhắc tới ở đây, là Chúa Ky Tô, nhập thân vô Gã Khờ.

Les aventuriers de l'absolu

… Le prince Mychkine, qui croit que la beauté sauvera le monde, est lui-même une variante, contemporaine, et purement humaine, du personnage de Jésus. Les brouillons du roman le disent ouvertement, à maintes reprises: “Le Prince – le Christ”

RIP

Nguyễn Bá Trạc
3 hrs

THÔNG BÁO Đây sẽ là nơi hành lễ cầu siêu cho nhà văn Vũ Huy Quang:
- Chùa Liên Hoa, địa chỉ 9561 Bixby Ave, Garden Grove, CA 92641
- Vào ngày 11 tháng 2 năm 2017, nhằm ngày Nguyên Tiêu (Rằm Tháng Giêng năm Đinh Dậu).
- Từ lúc 11 giờ trưa.

Ngôi chùa này cũng là chỗ lưu giữ bình tro và hình ảnh của nhiều văn nghệ sĩ và bạn hữu chúng tôi như nhà văn Nguyễn Mộng Giác, ca sĩ Quỳnh Dao, nhà văn Cao Xuân Huy, ca sĩ Sĩ Phú, nhà thơ Định Nguyên, nhạc sĩ Nguyễn Đức Quang...v.v...

Nhà văn Vũ Huy Quang sinh ngày 9 tháng 7 năm 1942, mới mất ngày 14 tháng 1 năm 2017 tại Pacifica (Bắc California) sau một thời gian chống trả bệnh ung thư, thọ 74 tuổi

RIP

VHQ & Hai Lúa & Hồ Thành Đức @ Quận Cam 1998

Cái truyện Cháo Rắn thần sầu, tiếc không còn, nhưng Lão Tặc Thiên hình như lúc nào cũng “care” GCC, tên Mít độc nhất đã qua được cái test của Kafka, thế là thằng chả bèn chìa ra 1 số báo cũ, tờ The Paris Review 216, Spring 2016, trong có 1 truyện ngắn quá thần sầu, cũng trong dòng Cháo Rắn, của Witold Gombrowicz (1904-69), mà tòa soạn giới thiệu: Một trong nhà văn chủ chốt, major, của văn chương Ba Lan hiện đại, có lẽ được biết nhiều nhờ cuốn tiểu thuyết khôi hài, comic, Ferdydurke.

The Tragic Tale of the Baron and His Wife
WITOLD GOMBROWICZ

Imp of the Perverse

Witold Gombrowicz’s war against cliché.
by Ruth Franklin

Note: Nhật ký của Witold Gombrowicz, hay “cái gọi là” lưu vong Ba Lan
Bài này tuyệt lắm. TV sẽ scan và dịch hầu độc giả.
Trích 1 câu trong nhật ký, entry chót, viết trước khi ngỏm chỉ ít lâu:
“My entire life I have fought not to be a ‘Polish writer’ but myself, Gombrowicz,” he wrote. He nearly succeeded.
"Trọn đời, tớ chiến đấu để không là một 'nhà văn Ba Lan', nhưng là chính tớ, Gombrowicz".
Xém 1 tí, là ông thành công. Tác giả bài viết kết luận.

Câu trên nếu.... “liên tưởng”, thì đúng là của... Gấu:
“Cả đời, ta chiến đấu để đếch là nhà văn Bắc Kít, mà chỉ là Gấu Nhà Văn”

Hồi Ức Ba Lan, Cứu Rỗi Qua Tiếng Cười
http://www.nybooks.com/articles/2006/01/12/salvation-through-laughter/

Điểm Sách Nữu Ước, NYRB, số đề ngày 12 Tháng Giêng 2006, Charles Simic vinh danh nhà văn Ba Lan, Witold Gombrowicz: Cứu Rỗi Qua Tiếng Cười, khi điểm một số sách của ông.

Trong Những Di Chúc Bị Phản Bội, Kundera vinh danh Gombrowicz:
Rời quê hương năm 1939, khi 35 tuổi. Mang theo cuốn Ferdydurke, như là căn cước cá nhân của mình.... Cuốn sách được in năm 1937, trước cuốn Buồn Nôn của Sartre một năm, nhưng Gombrowicz, vô danh, Sartre, danh tiếng như cồn sau Buồn Nôn.
Cuốn của Sartre đã chôm vị trí Ferdydurke của Gombrowicz. Nếu không có sự bất hạnh này, văn chương Tây Phương, và có thể cả triết học, đã đổi khác.

Tribute to Dinh Cuong

ĐÀ LẠT,
NHỮNG ĐOẠN GHI RỜI

Đinh Cường

Mùa hè Đà Lạt thường mưa buổi chiều, mưa liên tiếp ba buổi rồi tạnh. Mưa núi buồn hơn mưa thành phố. Có thể ngửa bàn tay hứng những hạt mưa đá li ti rồi tan ngay. Mây xám thấp, sà xuống sát núi. Chỉ chừa lại một loé sáng . Một màu mây nếu vẽ lên tranh sẽ thấy thật dữ dội. Những cây thông già mờ đi trong từng đám mây băng qua. Và gió se lạnh. Phải kéo cao cổ áo. Đến một thành phố khác, tìm mua một tờ báo từ Sài Gòn lên như gặp được người quen, và người quen thường đến chậm. Đọc báo ở địa phương cũng gặp những nét riêng, biết được những sinh hoạt sinh động mà âm thầm ...
Đã lâu lắm rồi không qua lại đèo Ngoạn Mục. Từ Trại Hầm, Trạm Mát đến Trạm Bò, Cầu Đất để về Xóm Rẫy ... Chuyến xe đò lại vòng xuống Đức Trọng để rẽ qua con đường về Nha Trang . Trên đoạn đường qua Đơn Dương, tôi như lặng đi với bao nhiêu xúc cảm của một thời trai trẻ, đã sống những ngày tháng nồng nàn , với những bức tranh đầy sinh lực, thơ mộng .
Những đêm trăng trên cánh rừng dương xĩ , tiếng vượn hú giữa khuya , và bước chân của người bạn nhạc sĩ đến thăm lâng lâng sương khói lúc chiều tà :
Nhớ không Sơn rượu chiều Đơn Dương
bạn cùng ta uống cạn ...
Ban mai kéo nhau ra soi mặt bên giòng suối trong ... Lạc Lâm I , Lạc Lâm II , KaĐô, Đơn Dương . Mà sao cứ nhớ mãi .
"... Mặt đất này chen chúc muôn loài hoa , mỗi loài hoa có riêng một ngôn ngữ nói với riêng tôi là đoá dã qùy bao nhiêu năm rồi ở Đơn Dương, ở Đa Thọ mặt đất này có bao nhiêu miền lạ mỗi một miền có riêng một linh hồn mà linh hồn tôi mãi ở Đơn Dương ..." (Nguyễn Đạt)
Nhìn một rừng hoa qùy vàng dại bên đường, thật xúc động, khi bên cạnh là đứa con trai, hình ảnh tôi thời mới lớn, mà nay cũng đã biết thắp lên khoảng không những lời mịt mùng :
"Tôi cầm lửa đi qua chiều
thắp lên khoảng không mầu nhiệm
trí nhớ thả đều những tiếng rơi khô
mặt trời đỏ trên vai núi ..."
(Đinh Trường Chinh)
Xe qua đèo Eo Gió lồng lộng ... Nhìn xuống lũng sâu, những đoạn đường ngoằn ngoèo dưới đó . Qua hết đèo là Sông Pha , một dải đồng bằng . Trên con đường hun hút , bỗng gặp hai hàng phượng đỏ rực. Chưa thấy hàng phượng nào đẹp như phượng Tháp Chàm. Thân cây thấp, tiếp nối theo nhau một đoạn đường dài, đều đặn ...
Và biển đã hiện ra phía bên phải. Một đoạn biển Cà Ná cũng đủ dựng lên một cảnh trí. Nói chi đến những đồng muối trắng, rồi những vườn xoài bạt ngàn ở Cam Hòa. Muối được vun lên thành núi , và xoài cũng vun lên thành núi. Đẹp quá một đoạn đường đầu hạ đi qua. Lên rừng xuống biển. Mới thở sương mai Đà Lạt, chiều đã ngâm mình dưới biển Nha Trang. Màu nước xanh huyền diệu. Một bờ cát chạy dài bên con đường ven biển lộng gió . Đêm ra phố, lại tìm mua vài tờ báo. Đọc được mấy bài thơ ngắn của Nguyễn Đình Thi , mà nay anh vừa mới mất. Có bài "Hoa Không Quên" mà anh đã chép tặng tôi trong cuốn sổ tay năm 1987, hôm anh ghé Sài Gòn :
"Tím hồng trên vách đá
một đóa hoa
bé nhỏ cười với núi mây lộng gió
Đóa hoa không tên
từ rất xa
từ rất lâu
một ngày bỗng nở
Đoá hoa không quên
từ rất lâu
từ rất xa ..."
Phải, đoá hoa không quên, từ rất lâu , từ rất xa ... của tôi là đoá hoa phong lữ thảo trên những bồn hoa bên cửa sổ những ngôi nhà Đà Lạt , ngày nào.
Căn phòng thuê ở đường Roses, suốt mùa là những cánh hoa mong manh ấy, đủ màu, chen dưới những đốm lá xanh tròn. Căn phòng có cánh cửa không khóa , có ngọn đèn cháy cả đêm. Cả đêm, tôi say sưa vẽ, và Đỗ Long Vân say sưa dí mắt cận vào sách. Từng đống vỏ Bastos xanh. Từng khuôn mặt bè bạn : Thiệp, Sơn, Mai, Christian, Tường, Sâm , ... Căn nhà nay là một công sở lớn. Màu ngói màu sơn chói chan. Gió ở đâu lùa về qua hai hàng thông cao còn đó, làm tôi rùng mình ...
"Níu vai phố rộng xin về
Với cây gió trút với hè nắng rung "
(Bùi Giáng)
Có ai ngờ, một ngày, Bùi Giáng đã được mời lên Đà Lạt để quay một cảnh trong phim ...
Buổi chiều, như ngày xưa, thường ngồi ở Shanghai với Phạm Công Thiện, thời Thiện ở dưới căn phòng đường Yagut, say sưa viết về Saroyan, Henri Miller, ... Nay tôi lẳng lặng ngồi một mình một góc trên chiếc băng ghế da dài ở café Tùng. Ông Tùng mất đã hai năm nay. Còn bà Tùng và con trai cả tiếp tục trông coi quán . Café Tùng cũng như café Lâm ở Hà Nội, lâu năm nhất, một góc thân thuộc như linh hồn của phố, và của cả nghệ thuật ...
Vách bên trái vẫn còn treo bức Thiếu Nữ Xanh của tôi, đã 40 năm, từ hôm ông mua ở phòng triễn lãm tại Alliance Francaise Đalat, 1965 . Vách bên phải là bức Người Chơi Đàn Guitar, đầu cúi xuống, khổ lớn, màu nâu ấm, của Vị Ý . Phòng trong vẫn còn bức chân dung thiếu nữ với chiếc bandeau màu hồng nhạt của Cù Nguyễn.
Nhìn lại tranh xưa , qua thời gian tàn phai, qua hoàn cảnh đổi thay – ông phải giấu đi một thời gian dài mới đem ra treo lại – lần gặp tôi về thăm đầu tiên, ông nói vậy. Không biết bộ báo Bách Khoa đóng bìa da mà ông sưu tập đầy đủ, có còn không ...
Và nhà thờ Con Gà Đà Lạt, in dấu vào bao nhiêu tranh thiếu nữ của tôi đến ngày nay. Có lẽ ám ảnh từ thời "Les Dimanches de Ville d’Avray", phim đen trắng và cô bé Cybelle làm tôi cảm động ... "Chuyện phim kể về anh chàng đánh giặc về hơi khật khùng, thường đến đón một cô gái nhỏ bị bỏ rơi ở trường học ngày cuối tuần. Cô gái tên Cybelle (Si belle ?) . Một đêm lễ anh khật khùng leo lên đỉnh tháp chuông, gỡ con gà bằng đồng trên đó về cho cô gái để làm quà tặng. Người trong làng nghi ngờ anh ta bắt cóc cô gái và có tà ý . Anh ta bị bắn từ trên tháp chuông rớt xuống đất chết tốt , không kịp trối trăn ... " (Kiệt Tấn – Nụ Cười Tre Trúc – nxb Văn Nghệ, trang 140).
Khi qua Paris, tôi đã tìm đến thăm ngôi nhà thờ Con Gà ở thành phố nhỏ Avray, kề cận Paris, cũng vì để tìm lại bóng dáng nhà thờ Con Gà Đà Lạt một thời sương khói. Sương khói như trong "Một Chủ Nhật Khác" của Thanh Tâm Tuyền. Tập truyện được viết trong không khí của mùa hè nóng bỏng chiến tranh, trên thành phố cao rực rỡ rét mướt, một truyện tình lãng mạn, chứa chất những đam mê vô vọng.
Có đoạn làm nhớ khung cảnh L’eau Vive, quán ăn ấm cúng dưới một con dốc của các dì xơ, những muỗng, nĩa bạc, khăn bàn trắng, nến lung linh, bình hoa hồng sẫm...
Và Một Chủ Nhật Khác đã in xong đúng tháng 4, 1975 , thất tán. May Ngọc Dũng năm 75 trong hành lý xách tay mang theo, lại chỉ có quyển truyện này. Sau đưa cho cơ sở xuất bản Văn của Mai Thảo in lại bên này ...
Đà Lạt và đêm. Những đêm sương toả ngát trời, đứng bên đồi Lữ Quán Thanh Niên nhìn qua Domaine de Marie, ánh đèn lấp loá dưới xa như những ngọn hải đăng. Những đêm hoang vu nhất như người đi hái hoa phù dung ... mà trong bức tranh cũ : "Người Hái Hoa Đầu Địa Đàng" tôi đã ghi dấu. Đó là một đồi thông, ngựa và thiếu nữ, khăn voile bay, vầng trăng bạc ...
May là Đà Lạt vẫn còn thông ... "Thông với thơ là một. Trong núi thơ có đồi thông. Trong đồi thông có núi thơ. Núi thơ là đồi thông. Đồi thông là núi thơ ... " (Nguyễn Đức Sơn).
Tôi còn tìm được cho riêng mình cái mùi hăng hắc của nhựa thông, khi đêm lạnh về bên ánh lửa tàn, trước sân căn nhà nhỏ dưới con dốc sâu đường Trần Hưng Đạo của Thân Trọng Minh. Bạn đã đón tôi về, với ngụm trà thơm ngát ban mai, nhìn ra những bụi mimosa vàng.
Tôi còn giữ mãi hình ảnh Đà Lạt với màu mây dữ dội.

Virginia, 9.03

ĐINH CƯỜNG

Và Một Chủ Nhật Khác đã in xong đúng tháng 4, 1975 , thất tán. May Ngọc Dũng năm 75 trong hành lý xách tay mang theo, lại chỉ có quyển truyện này. Sau đưa cho cơ sở xuất bản Văn của Mai Thảo in lại bên này ..
DC
Tuyệt: Chi tiết là Thượng Đế trong văn chương, và còn trong "đời thực", như thế này, mới khiếp chứ!
Ui chao, Gấu lại nhớ ấn bản của Gấu, được nhà thơ đích tay thân tặng, một vài ngày, chắc cỡ đó, sau 30 Tháng Tư, 1975, Gấu vừa ra khỏi một "rehap", tại một con hẻm Sài Gòn, lấy cái vespa ghé thăm ông, hai anh em ra một quán cà phê gần nhà ông, khu Xóm Gà.
Và cũng chỉ ít tháng sau đó, chắc cỡ đó, Gấu Cái xé từng trang, sau khi đọc lần chót, rồi đưa vô bếp, thay cho củi...
Bài viết của DC có khá nhiều chi tiết là Thượng Đế trong đời thường.
Mấy bài thơ NDT.
"Cả đêm, tôi say sưa vẽ, và Đỗ Long Vân say sưa dí mắt cận vào sách"
"Tôi còn tìm được cho riêng mình cái mùi hăng hắc của nhựa thông."
*
Hay, cũng DC:
Đêm trên phố khuya ấy là một kỷ niệm đẹp. Trong chúng ta, ai mà không có những góc phố kỷ niệm :
Níu vai phố rộng xin về
Với cây gió trút với hè nắng rưng
(Bùi Giáng)
Với Sơn thì :
Về trên phố cao nguyên ngồi
Tiếng gà trưa gáy khan bên đồi
như còn nghe rõ "ngọn gió hoang vu thổi suốt xuân thì" của chúng tôi trên phố Blao, Đơn Dương, Đà Lạt ...
Nguồn

Tribute to Robert Walser

BY THE LAKE

ONE EVENING after dinner I hurried out to the lake, which was darkly shrouded in I no longer quite recall what type of rainy melancholy. I sat down on a bench under the loose branches of a willow tree and gave myself over to indefinite contemplation, wanting to convince myself that I was nowhere, a philosophy that put me into a curiously exciting state of contentment. How splendid it was, this picture of sadness on the rainy lake into whose warm gray water it was thoroughly and as it were carefully raining. I could see in my mind's eye my old father with his white hair, which made me the insignificant, bashful schoolboy, and the picture of my mother mingled with the quiet, graceful rippling of the gentle waves. In the large lake, looking at me as much as I at it, I saw childhood also looking at me as though with clear, good, beautiful eyes. Soon I entirely forgot where I was; soon I remembered again. A few silent people walked warily back and forth on the promenade; two factory girls sat down on the bench next to mine and started chatting with each other; and out on the water, out there in the dear lake, where the lovely cheerful crying gently spread, nautical aficionados still sailed in sailboats and rowed in rowboats, umbrellas open over their heads, a view that let me imagine I was in China or Japan or some other equally dreamy, poetic country. It rained so sweetly, so softly on the water, and it was so dark. All my thoughts slumbered, then all my thoughts were wide awake again. A steamship pulled out onto the lake; its golden lights shimmered marvelously on the bare, silver-dark water bearing the beautiful ship as though happy about its own fairy-tale appearance. Night fell soon afterward, and with it came the friendly command to stand up from the bench under the trees, leave the promenade, and begin the walk home.
January 1915 (published with next two pieces as "Three Little Fabulations")

Bạn đọc TV có thể đọc song song, những ghi chép của DC về Đà Lạt, cái mẩu Walser viết.

Trong bài Tựa, tác giả, Ben Lerner trích dẫn Susan Sontag: Cái cốt lõi đạo đức của nghệ thuật của Walser là từ chối quyền uy, sự chế ngự, "the moral core of Walser's art is the refusal of power; of domination".
Về họa của DC, GCC thua, nhưng thơ của ông, quả có cái đó.
Làm thơ mà như không làm thơ, là từ sự đơn điệu, mà Walser rất mê:

Introduction

.... No teacher is in a position to say whether midsummer green is a many-voiced song, at least not without assuming a position of absurd literality, and so Fritz's evocation of the teacher's corrective power is a way of revealing its limits. Still, it would be wrong to say this passage only mocks or ironizes submissiveness. There is the typically Walserian statement: "I love things in one color, monotonous things." Praise for the monotonous, the uniform, the mundane, the insignificant-such sentiments are everywhere in Walser's work and maintain a crucial ambiguity. On the one hand they are expressions of poetic attunement to those aspects of the world we too readily overlook, and for which writers concerned with heroic exploits often have no time. On the other hand, Walser's celebration of the monotonous or uniform returns us to his fascination with subservience, with relinquishing all personality to imposed order: "Modestly stepping aside can never be recommended as a continual practice in strong enough terms." The force of Walser's writing derives from this simultaneous valorization of irreducible individuality and of sameness, smallness, interchangeability. In the most various terms, Walser praises monotony; it makes it wonderfully difficult to read his tone. When is he serious? When is he mocking the will to conformity? Susan Sontag has written that "The moral core of Walser's art is the refusal of power; of domination." And yet, paradoxically, part of the power of Walser's art lies in how that refusal of domination interacts with his narrators' demands to be dominated. Walser's voice is a strange mix of exuberance and submission, lyrical abandon and self-abnegation. His refusals are antiheroic, wavering; they reveal-sometimes comically, sometimes tragically- how the desire to be ruled enters the subject, the son, the servant, the pupil.
How can a writer refuse even the power of refusal, preserve his freedom while falling all over himself to give it away? Maybe the answer has to do with how Walser's singular sentences themselves "step aside": one of the most notable effects of his prose is how it seems to evaporate as you read. Walter Benjamin said of Walser's "garlands of language" that "each sentence has the sole purpose of rendering the previous one forgotten." This is not to say there aren't depths of meaning and memorable passages, but Walser's genius often involves a kind of disappearing act. W. G. Sebald has remarked that Walser's writing "has the tendency to dissolve upon reading, so that only a few hours later one can barely remember the ephemeral figures, events and things of which it spoke ... Everything written in these incomparable books has-as their author might himself have said-a tendency to vanish into thin air." The content of Walser's sentences can vanish, I think, because Walser is often less concerned with recording the finished thought than with capturing the movement of a mind in the act of thinking; it's the motion that stays with you, not a stable set of meanings.

Câu phán của W. Benjamin về Walser mà chẳng "tuyệt cú", sao, mỗi câu có cái mục đích độc nhất của nó, là đẩy câu trước đó vào quên lãng!
Sartre cũng đã từng thổi Camus, mỗi câu là 1 hòn đảo, riêng lẻ, đơn độc, như trồi lên từ hư vô. Mỗi câu là 1 bắt đầu, viết.
TTT: Dưng không trồi lên sự thực!

Bên hồ

Một buổi chiều, ăn xong, là tôi bèn vội vã ra hồ, lúc này âm u giấu vào trong nỗi buồn mưa, tôi không làm sao gợi nhớ, ra làm sao, như thế nào. Tôi ngồi trên 1 băng ghế, dưới những cành liễu lòng thòng, vương vãi, và chìm vào chiêm ngưỡng, một chiêm ngưỡng thật khó nói, như muốn tự nhủ mình, rằng mình đang ở một nơi chốn đâu đâu, và mình thì đang hài lòng, với chút tò mò, lãng đãng. Ôi, tuyệt vời làm sao, bức tranh của sự rầu rĩ, trên một cảnh hồ dưới mưa, và nước hồ thì ấm và xám, như thể mưa thì suốt khắp con hồ, và mưa thì thật là cẩn thận chu đáo.

Tưởng Niệm

http://thethaovanhoa.vn/video/van-hoa-giai-tri/tac-gia-huong-ve-ha-noi-nhac-si-hoang-duong-tu-tran-n20170131094722640.htm
RIP

Tác giả ‘Hướng về Hà Nội' nhạc sĩ Hoàng Dương từ trần

Thông tin từ gia đình nhạc sĩ Hoàng Dương, cho biết ông vừa tạ thế lúc 23h25 ngày 30/1/2017 nhằm khuya ngày mùng 3 Tết Ất Dậu, hưởng thọ 85 tuổi.

Nhạc sĩ Hoàng Dương (1933 - 2017)

Nhạc sĩ Hoàng Dương tên đầy đủ Ngô Hoàng Dương, sinh ngày 12/10/1933 tại Từ Liêm, Hà Nội. Ông có cha là nhà văn Trúc Khuê Ngô Văn Triện, một trong những nhà văn thời tiền chiến của Việt Nam.

Nhạc sĩ Hoàng Dương được nhiều người biết đến ca khúc Hướng về Hà Nội với những ca từ tha thiết: “Hà Nội ơi, hướng về thành phố xa xôi. Ánh đèn giăng mắc muôn nơi, áo màu tung gió chơi vơi….”. Chỉ cần một ca khúc Hướng về Hà Nội đã đủ lưu dấu tên tuổi người nhạc sĩ này vào lòng khán giả yêu âm nhạc nói chung và yêu Hà Nội nói riêng.

Thế nhưng, nhạc sĩ Hoàng Dương không chỉ có Hướng về Hà Nội. Ông xuất thân là nghệ sĩ đàn cello và là người có công đầu xây dựng bộ môn cello và khoa đàn dây cùa Nhạc viện Hà Nội. Chính vì điều này, ông được Nhà nước phong hàm Phó giáo sư và danh hiệu Nghệ sĩ ưu tú.

Ngoài ca khúc, nhạc sĩ Hoàng Dương còn là tác giả của nhiều tác phẩm khí nhạc, như: Hát ru, Mơ về trái núi Thiên Thai dành cho cello và piano, Tiếng hát sông Hương dành cho cello và dàn nhạc. Ông còn viết lời cho một số ca khúc của nhạc sĩ Hoàng Trọng, như: Nhạc sầu tương tư, Tiếng mưa rơi…

Trạc Tuyền

Chẳng biết nơi nao là chốn quê nhà
http://www.tanvien.net/tribute/chim_thieng_menh_bac.html

Bao nhiêu năm rồi còn mãi ra đi
Đi đâu loanh quanh cho đời mỏi mệt
Trên hai vai ta đôi vầng nhật nguyệt
Rọi suốt trăm năm một cõi đi về

Lời nào của cây lời nào cỏ lạ
Một chiều ngồi say một đời thật nhẹ ngày qua
Vừa tàn mùa xuân rồi tàn mùa hạ
Một ngày đầu thu nghe chân ngựa về chốn xa
Mây che trên đầu và nắng trên vai
Đôi chân ta đi sông còn ở lại
Con tinh yêu thương vô tình chợt gọi
Lại thấy trong ta hiện bóng con người

Nghe mưa nơi này lại nhớ mưa xa
Mưa bay trong ta bay từng hạt nhỏ
Trăm năm vô biên chưa từng hội ngộ
Chẳng biết nơi nao là chốn quê nhà

Đường chạy vòng quanh một vòng tiều tụy
Một bờ cỏ non một bờ mộng mị ngày xưa
Từng lời tà dương là lời mộ địa
Từng lời bể sông nghe ra từ độ suối khe

Trong khi ta về lại nhớ ta đi
Đi lên non cao đi về biển rộng
Đôi tay nhân gian chưa từng độ lượng
Ngọn gió hoang vu thổi suốt xuân thì
Hôm nay ta say ôm đời ngủ muộn
Để sớm mai đây lại tiếc xuân thì

Partir et revenir
[Một cõi đi về]

Les années écoulées les départs
Partir tourner la vie les fatigues
Les épaules aux deux bouts de la lune
Le reflet transversal de cent ans partir et revenir
Quelle sera la parole des arbres
Quelle sera la parole de l'herbe étrangère
Un seul coucher du soleil dans l'ivresse
Quelle vie légère appartient déjà au passé
Ruine du printemps ruine de l'été
Un jour d'automne l'écho du galop au loin
Nuage couvre la tête soleil sur les épaules
Les pas s'en vont les rivières savent rester
Soudain l'otage de l'amour m'appelle
A l’intérieur apparaît l'ombre de l’être
Le détour de la pluie dans l'âme
Une pluie fine
Cent ans l'infini la chance de rencontre sera nulle
Quel lieu sera chez moi
Les chemins les détours les cercles en ruine
Le côté a' herbe le côté de rêve
Chaque parole du crépuscule
Chaque parole de la terre des tombes
Voix de la mer des fleuves de leurs sources.
Alors qu'on rentre on se souvient déjà qu'on partira
Partir vers les monts
Revenir vers le large
Les bras de la vie n’offrent jamais l'indulgence
Seul un vent impossible souffle tout au long de la
jeunesse

Trinh Cong Son
Traduit par Le Huu Khoa

Connu avec Pham Duy comme l'un des deux plus grands compositeurs du Vietnam actuel, Trinh Cong Son se veut avant tout poète et chante « les rêves en ruines de ses êtres ». Son œuvre raconte l'exil collectif de son peuple mais aussi l'éphémère de l'amour et de la beauté. Trinh Cong Son réussit pas à pas sa méditation sur la souffrance, ses textes construits autour d'un lieu de fractures né du passage des guerres offrent un fond de réinterprétations extrêmement riches du bouddhisme, du taoïsme.L'évidence esthétique du texte fait corps avec l'inexistence de l'être.

Được biết đến cùng với Phạm Duy như là một trong hai nhà soạn nhạc lớn lao nhất của Việt Nam hiện nay, Trịnh Công Sơn tự muốn mình, trước hết, như là một nhà thơ và hát "những giấc mơ điêu tàn của đồng loại". Tác phẩm của ông kể cuộc lưu vong tập thể của dân tộc ông, và về sự phù du của tình yêu và cái đẹp. Từng bước, Trịnh Công Sơn hoàn tất cơn trầm tư của mình về sự khổ đau, những bài ca của ông xoay quanh một nơi chốn tang thương đổ nát do chiến tranh cầy đi cầy lại, và chúng tạo nên một cái nền của những tái diễn giải cực kỳ giầu có, tư tưởng Phật giáo và Đạo giáo. Cái đẹp hiển nhiên của bài ca làm bật ra nỗi vô thường của kiếp người.
Le Huu Khoa: Mảng lưu vong [La Part d'Exil]
*
Note: Tks K. Gấu

FAREWELL FOR
ZBIGNIEW HERBERT

At first only cherries and the comic flight
of bats, the apple moon, a drowsy owl,
the tang of icy water on school outings.
The city's towers rise like words of love.
Afterwards, long after, Provence's golden dust,
fig trees in the vineyards, the lesson of white Greece,
obscure museums, Piero's Madonna great with child
-in the interim, two occupations, two inhuman armies,
death's clumsy vehicles patrol your streets.

Long day spent translating Georg Trakl,
"The Captive Blackbird's Song," that blissful first Paris
after years of Soviet scarcity and squalor;
your sly smile, your schoolboy jokes, the gravitas
and cheer you brought to Meaux's little cathedral
(Bossuet watched us rather dourly),
Berlin evenings: Herr Doktor, Herr Privatdozent,
the rice you scattered at friends' weddings like confetti-
but the quiet bitterness of bad months, too.

I liked to imagine your strolls
in Umbria, Liguria; your dapper chase,
your quest for places where the glaciers
of the past melt, baring forms.
I liked to imagine you roving
through poetry's mountains, seeking the spot
where silence suddenly erupts in speech.
But I always met you in the cramped apartments
of those gray Molochs called great cities.

You sometimes reminded me of life's tragedies.
Life seldom let you out of sight.
I think of your generation, crushed by fate,
your illness in Madrid, in Amsterdam
(Hotel Ambassade), even in holy Jerusalem,
the hospital Saint-Louis, where you lay one summer
with heat melting houses' walls and nations' borders,
and your final weeks in Warsaw.
I marvel at your poems' kingly pride.
-Adam Zagajewski
(translated from the Polish by Clare Cavanagh)

http://www.nybooks.com/articles/2002/05/09/the-mystery-of-presence/

Adam Zagajewski; drawing by David Levine

The Mystery of Presence
Charles Simic
May 9, 2002 Issue

Without End: New and Selected Poems
by Adam Zagajewski,translated from the Polish by Clare Cavanagh, Renata Gorczynski, Benjamin Ivry, and C.K. Williams
Farrar, Straus and Giroux, 285 pp., $30.00
Another Beauty
by Adam Zagajewski,translated from the Polish by Clare Cavanagh
Farrar, Straus and Giroux, 215 pp., $23.00, University of Georgia Press, 215 pp., $18.95 (paper)
Charles Simic

Polish poetry is one of the marvels of twentieth-century literature. As usually happens with work written in one of the less well known languages, its many riches were nearly unknown until fairly recently. Many minor French and Spanish poets were translated before Czeslaw Milosz and Wislawa Szymborska became widely read in this country. Long before these two received Nobel Prizes for Literature in 1980 and 1996 respectively, however, there was an anthology, Postwar Polish Poetry, edited by Milosz in 1965. The book introduced a number of other fine poets, among them Aleksander Wat, Tadeusz Rozewicz, Tymoteusz Karpowicz, Jerzy Harasymowicz, and finally Zbigniew Herbert, who ranks among the greatest poets of the last century. Polish poetry has one rare virtue: it is very readable in a time when modernist experiments made a lot of poetry written elsewhere difficult, if not outright hermetic. Here’s a little prose poem by Herbert to show what I mean:

THE END OF A DYNASTY

The whole royal family was living in one room at that time. Outside the windows was a wall, and under the wall, a dump. There, rats used to bite cats to death. This was not seen. The windows had been painted over with lime.
When the executioners came, they found an everyday scene.
His Majesty was improving the regulations of the Holy Trinity regiment, the occultist Philippe was trying to soothe the Queen’s nerves by suggestion, the Crown Prince, rolled into a ball, was sleeping in an armchair, and the Grand (and skinny) Duchesses were singing pious songs and mending linen.
As for the valet, he stood against a partition and tried to imitate the tapestry.

The accessibility of the poems may have something to do with the country’s tragic history. Between 1939 and 1945, both Germany and Russia occupied Poland at different times, its borders were redrawn, and its civilian population was gassed and massacred in large numbers. Afterward, there were more than four decades of communism with their own terrors. Most likely, the pressure of that stark reality made the language games beloved by the avant-garde sound too much like escapism. “There is no bottom to evil,” Aleksander Wat says in a poem. The knowledge of the cruelties human beings are capable of inflicting on other human beings is always in the background in these poems, not in theory but as a real possibility. The poets in Milosz’s anthology could have been as easily killed as their neighbors were. “Here are people who refused to cheat, who eagerly sought out the truth and shrank from neither poetry nor terror, the two poles of our globe,” writes Adam Zagajewski in his memoir, Another Beauty. The surprise is not that these Polish poets know all about murder of the innocent but that their vision is often comic. They are funny, skeptical, and sly, as…

Mấy bài viết về thơ, như bài trên, Gấu bỏ qua hết, vì thời gian đó, bận đọc những tác giả khác.
Phải qua bẩy bó, thì mới nghĩ, bi giờ bonus rùi, rảnh rồi, vừa đọc thơ, vừa chửi thiên hạ, lấy cái thơm bù cái thối, cái nhơ bẩn!
Trước 1975, vừa vào Làng Văn, là Gấu đã viết đọc sách, phê bình rồi, đụng thứ bự, như NS thí dụ.

Nhớ lần viết về NTH, đến ông anh mà còn gật gù, tớ phải học cậu mới được.
Gấu nghe ra, lời cảnh cáo của ông anh, khi ra được hải ngoại, thề không bao giờ viết phê bình.
Vậy mà đâu có thoát!

http://www.tanvien.net/tg/tg10_chuyendi.html

Thí dụ như lần đụng độ với Nguyễn Thị Hoàng, khi bà xuất bản cuốn Vào Nơi Gió Cát. Tôi đang giữ mục điểm sách cho phụ trang Văn Học Nghệ Thuật của nhật báo Tiền Tuyến. Trang báo do Thanh Tâm Tuyền phụ trách (sau ông giao lại cho Huỳnh Phan Anh và tôi; Huỳnh Phan Anh, sau bực bội với thằng bạn "láu cá' Bắc-kỳ, cũng dãn ra). Nguyễn Thị Hoàng vừa thành lập nhà xuất bản, làm một tuyển tập truyện ngắn, trả tiền nhuận bút rất xôm, có thể nói là cao nhất, so với các nhà xuất bản khác. Tôi cũng được mời tham gia. Ngoài tiền nhuận bút còn một bữa ăn linh đình, như để giới thiệu tuyển tập truyện ngắn và nhà xuất bản. Rồi tới Vào Nơi Gió Cát.
Cuốn truyện quá tệ, nhưng chưa tệ hại bằng bài điểm sách. Sau khi tóm tắt nội dung phần đầu, tôi kết luận: phần đầu cuốn sách, theo tôi thật là khủng khiếp! (Chấm xuống dòng đàng hoàng!).
Và sự khủng khiếp cứ thế kéo dài cho đến hết cuốn truyện.
Chưa hết, người phụ trách trang báo lại tỏ ra rất thích từ "khủng khiếp". Ông cho đăng, dưới cái tít: Văn Chương Khủng Khiếp.

Note: Không chỉ đăng bài viết, với cái tít khủng khiếp, ông anh còn gật gù, tôi phải bắt chước "cậu" mới được.
Mời ăn OK, chửi vưỡn chửi, chắc thế?

Adam Zagajewski

IN STRANGE CITIES

For Zbigniew Herbert

In strange cities, there's an unexpected joy,
the cool pleasure of a new regard.
The yellowing facades of tenements
the sun scales like an agile spider
aren't mine. The town hall,
harbor, jail and courthouse
weren't built for me either.
The sea runs through the city, its salty tide
submerging porches and basements.
In the market, pyramids of apples
rise for the eternity of one afternoon.
Even the suffering's not really mine:
the local madman mutters
in an alien language, the misery
of a lonely girl in a café
is like a piece of canvas in a dingy museum.
The huge flags of the trees, though,
flutter as in places we know,
and the same lead is sewn in the hems
of winding-sheets, dreams, and the imagination,
homeless, and mad.

Trong những thành phố lạ

Gửi Zbigniew Herbert

Trong những thành phố lạ, có niềm vui không mong đợi,
Nỗi hoan lạc mát mẻ của 1 cái nhìn mới
Như 1 con nhện nhanh nhẹn,
Nắng chia chúng ra thành những hoa văn.
["Nắng chia nửa bãi chiều rồi", cũng thế, chắc hẳn?]
Không phải của tôi.
Tòa thị sảnh thành phố, cảng, nhà tù, tòa án
Chúng cũng không được xây cất vì tôi.
Biển chạy qua thành phố, con sóng mặn của nó
Nhận chìm những vòm, những tầng hầm.
Ở chợ, những kim tự tháp chôm chôm
Mọc lên sững sững, cho cái vĩnh cửu của một buổi xế trưa.
Ngay cả những khổ đau, thì cũng không thực sự là của tôi:
Nhà thơ khùng bản địa Giàng Búi lẩm bẩm,
Trong 1 thứ tiếng Mít ngoại lai,
Nỗi bần cùng của một cô gái trong một quán cà phê
Thì giống như 1 mẩu trong 1 bức canvas ở trong viện bảo tàng xám xịt
Cây, những lá cờ lớn, vẫy vẫy, như ở những nơi chúng ta biết,
Và cũng cùng 1 thứ chì được khâu may,
Ở những đường viền những tấm vải liệm,
Những giấc mơ,
Và sự tưởng tượng,
Như Giàng Búi,
Vô gia cư, và khùng.

Chẳng biết nơi nao là chốn quê nhà
http://www.tanvien.net/tribute/chim_thieng_menh_bac.html

Partir et revenir
[Một cõi đi về]

FAREWELL FOR
ZBIGNIEW HERBERT

Tưởng nhớ Nguyễn Tôn Nhan

Graveside Oration

Our late friend hated blue skies,
Bible-quoting preachers,
Politicians kissing babies,
Women who are all sweetness.
He liked drunks in church,
Nudists playing volleyball,
Stray dogs making friends
Birds singing of fair weather as they crap.
Charles Simic

Điếu văn bên mồ

Ông bạn mới mất của chúng ta ghét trời xanh
Mấy ông Thầy Chùa trích dẫn Kinh Phật
Những chính trị gia hôn con nít
[Và, tất nhiên, ghét con nít hát, đêm qua em mơ gặp Bác H !]
Ghét đờn bà ngọt như mía lùi

Bạn tôi thích nhậu ở nơi Cửa Phật, như Lỗ Trí Thâm (1)
Thích mấy em trần truồng chơi bóng chuyền
Chó hoang kết bạn
Chim xoa đầu thời tiết, khi chúng đang ị.

Note: Mượn hoa hiến Phật, bài thơ trên, đọc trước mồ bạn ta mà chẳng tuyệt sao?
Từ ‘xoa đầu’ mắc [đắt] thật. Làm Gấu nhớ những lần được ‘xoa đầu’!

Hà, hà!

(1) Nguyên văn: Thích mấy tên say ở nhà thờ.

Anh còn nhớ hình ảnh này không?
Sàigòn 1972 tại quán Hương Xưa quận GòVấp.
Cả 1 quãng đời thê lương, (1), may nhờ NTK mà còn giữ được.
Tks. NQT

(1)

Bao năm Gấu cháy hoài, như ngọn đèn dầu lạc,
Vẫn giấu ở trong tim một bóng hồng

Và nếu trái tim của ngọn lửa này, là bóng hồng chẳng hề bị trấn áp
Đêm đen mơ mòng giùm Gấu, giấc mơ bất biến

Tribute to Dinh Cuong

Phạm Tăng

Họa sĩ Phạm Tăng, nổi tiếng trong các lĩnh vực hội họa, trang trí, điêu khắc, thiết kế sân khấu, nghiên cứu Phật học, vừa từ trần vào lúc 09 giờ 20 phút sáng ngày 12/12/Bính Thân (09/01/2017) tại Paris, hưởng thọ 93 tuổi.

RIP

Phạm Tăng là anh ruột của họa sĩ Phạm Hoán, 1 trong nhũng vị chủ chốt trong ban biên tập Tập San Văn Chương.
Ông là bạn thân của Nguyễn Hoạt, và cùng làm tờ nhật báo Tự Do, cùng đi tù vì chống Diệm, với Nguyễn Hoạt.
Gấu biết ông, khi vừa vô Sài Gòn, ở khu chợ Vườn Chuối, ông chắc cũng mướn nhà trong khu này.

RIP

VHQ & Hai Lúa & Hồ Thành Đức @ Quận Cam 1998

The Tragic Tale of the Baron and His Wife
WITOLD GOMBROWICZ

Imp of the Perverse

Witold Gombrowicz’s war against cliché.
by Ruth Franklin

Tribute to Dinh Cuong

RIP

VHQ & Hai Lúa & Hồ Thành Đức @ Quận Cam 1998

Khiem Do

27 mins

Mình có chụp ảnh chân dung bìa sau cho 2 cuốn sách của 2 người, chụp rất cẩn thận với dụng ý đấy và các tấm này đều mất 1/2 buổi. Cả 2 cuốn này chắc còn ở đâu đó, mình tìm không ra thôi.

Đó là vào khoảng 1988-89.

Cuốn thứ nhì trong sự nghiệp "ảnh chân dung bìa sau của tác giả" là "Sa mạc" của anh Nguyễn Xuân Hoàng. Cuốn này 2 năm trước mình bắt gặp Ngoc Lan Thi Nguyen đang bày bán 1 bản cho từ thiện ở đường Moran.

Cuốn đầu tiên là "Nơi trại trừng giới", 1 tập truyện dịch của anh Vũ Huy Quang, lấy tựa từ bản dịch Kafka, "In the penal colony". Lúc đó có nhiều người gọi anh là "ông trừng giới' hay ông trừng mắt, còn anh Hoàng thì chỉ nghe được gọi là ông đi trên mây chứ không phải là ông sa mạc.

Anh Hoàng đi trước về nơi sa mạc và anh Quang mới mắt trừng gởi mộng qua biên giới của sự sống và cái chết. Như vậy sự nghiệp chụp chân dung bìa sách của mình là hoàn tất.

Nguyen Tuyen, Nguyen Hoang Linh

CommentShare
5

Comments

Ngoc Lan Thi Nguyen Còn giữ cuốn băng ra mắt sách của Đỗ kh. Và vũ huy Quang , cuốn băng to và dày bằng cuốn sách 500 trang, ai trả giá cao thì bán
LikeReplyJust now

Lê Thị Thấm Vân

3 mins

chia tay, chiều buông...

sáng nay nghe tin anh vũ huy quang mất, tôi đi vào/ra, miệng lẩm nhẩm: ‘từng người tình (đồng hành/bạn hữu) bỏ ta đi… như những giòng sông nhỏ… ôi, những giòng sông nhỏ… lời hẹn thề là những cơn mơ/mưa”

bài thơ chia tay, chiều buông… tôi làm vào mùa hè 1995. thời tạp chí hợp lưu do anh khánh trường chủ trương. cuối tuần bọn tôi (phạm việt cường, nguyễn thành út, nguyệt cầm, thân trọng mẫn, vũ huy...

...

http://www.tanvien.net/Souvenir/day_notes_1.html

@ NMG's 1998

Chữ Vũ Huy Quang

Vũ Huy Quang & Hồ Thành Đức & NQT & Bé Ký & Thảo Trần

VHQ rất mê VC. Nhớ lần có hẹn với Đỗ Tiến Đức, lần qua Cali lần đầu, 1998, anh làm tài xế cho vợ chồng tụi này, và thay vì chở đi gặp Đỗ Tiến Đức, thì anh chở đi gặp Nhật Tiến, và cho biết, không biết cái điểm hẹn đó ở chỗ nào, nhớ đại khái. Anh từng mở bóp khoe hình DTH, thần tượng của anh, với Gấu. Trên TV có loạt bài viết về anh, "Đáp lời VHQ", nhân lần anh viết bài trên talawas, nhân HHT chê phim Mê Thảo. Chắc VHQ không đọc.

Anh là cựu sĩ quan VNCH, và cái thái độ mê VC của anh, của những người như anh, nhiều lắm, làm cho GCC dám viết, trước 30 Tháng Tư 1975, không có hận thù Nam Bắc, và chỉ có, sau ngày 30 Tháng Tư 1975, thành thử cái gọi là hòa giải dân tộc là trò bửn thỉu cứt đái của lũ Miền Nam, hoặc bỏ chạy cuộc chiến, hoặc phản chiến nằm vùng, hoặc lũ bợm bịp, như tên tà lọt Osin, thí dụ. Bây giờ thì lại thêm cái trò đến già mới tỉnh!

VHQ góp ý HHT

Đáp lời VHQ
1 2 3 4 5 6

Một lần khác, qua Cali, một mình, đúng lần anh tính dọn nhà lên San Jose, để lo cho bà cụ anh, và biểu Gấu, mi đến nhà coi cái tủ sách của ta, rồi lấy cuốn nào thì lấy, Gấu buột miệng, sách của ông làm sao tôi đọc. Đến, tha được cả 1 đống. Lúc đó, anh mới trả đòn, vậy mà mi dám nói, sách của ta, mi làm sao đọc được.

Đúng như thế, thực. Sách của VHQ, thiên về sex, rất nặng. Anh dịch sách sex, "Nhục Ở Giuờng" ["Nhục Bồ Đoàn" cái con mẹ gì đó, nhớ đại khái).
Cái truyện ngắn "Cháo Rắn" của anh mà không thần sầu ư. Đám Cali không đọc được anh, do viết như kít, nhưng chọc quê anh hoài, nhưng VHQ rất hiền, chẳng bao giờ giận.
Nhớ, có lần đọc bài viết của 1 tay, không tiện nêu tên, chẳng đáng nêu tên, đúng hơn, chọc quê anh, trên tờ Văn Học, cực bửn.
Hình như hắn so sánh VHQ với Mai Thảo, không nhớ rõ.
Nhưng cũng nhớ, lần tha sách, từ tủ sách của anh về Canada, trong có 1 cuốn, của Cô T, tặng, với dòng chữ đề tặng, 1 thiên tài.
Được, được!

Đa phần sách của VHQ mà Gấu tha về, là từ điển, sách nghiên cứu. VHQ đọc sách, viết lên sách tùm lum.
Tục ngữ, phong dao, thơ Đường của Trần Trọng San....

http://www.tanvien.net/tap_ghi_7/gau_van_8.html

Đây là đề tài một truyện ngắn thật là tuyệt vời của Vũ Huy Quang. Cháo Rắn.

Ông em trai kết nghĩa với ông chồng, cứ mỗi lần cực khoái với bà vợ của ông anh kết nghĩa, xong, là kéo cả gia đình đi ăn cháo rắn, cho lại sức.
Ông này, trẻ, đẹp trai, không phải đồ cù lần, mà là thuộc loại thiện chiến, đánh quen trăm trận, lần đầu tiên đưa bà chị đi chơi, cảm thấy thật là khổ tâm vô cùng, vì, đâu biết chỗ trải đệm nào khác, ngoài ba khách sạn rẻ tiền, cũng miệt Chợ Lớn, chẳng xa gì Ngã Sáu, Nguyễn Tri Phương.
Lần đầu đưa bà chị tới một nơi chốn xập xệ như vậy, anh con trai ngượng lắm, và chỉ sợ bà chị nghĩ, em coi thường chị, đùng đùng bỏ về. Nhưng, bà chị tỉnh bơ, tuy chưa từng biết nơi này, chắc chắn vậy, nhưng lại như quá rành, thế mới lạ! Như thể trong những giấc mơ 'lang chạ' - chữ này Gấu thuổng của một "biếm gia" nổi tiếng thứ nhì, bởi là vì thứ nhất đếch có, ở hải ngoại - người đàn bà đã từng lui tới nơi chốn này, rất nhiều lần!
Một nơi chốn như thế, trong một căn phòng mà mùi vị của những trận đụng độ trước, giống như khói thuốc phiện lưu cữu, bám chặt vào đồ đạc, không khí, tường nhà, trần nhà, con rán, con rệp; dấu vết những trận đụng độ còn loang lổ trên tấm khăn trải giường, thì, làm sao thiếu, những cái lỗ hổng, ít ra là phải trên một, trên hai, trên mười... ở trên tường!
Anh con trai vừa tính cởi cái áo bà chị, là đã thấy từ, từng ấy cái lỗ hổng, bắn ra những ánh mắt thèm thuồng, ham hố, hừng hực!
Anh mở cửa, chạy ra ngoài, thì cái đám khốn nạn đã chạy mất tiêu!
Quay vô, thì lại "vũ như cẩn". Tính chạy ra lần nữa, bà chị ngăn lại.
Trong ánh mắt hào hứng, thú vị của bà chị, như còn có vẻ ra lệnh, khuyên nhủ, dỗ dành, thôi mà, cho họ 'hưởng' với, chị đủ sức chịu đựng, chị "cân" tất, chị "chấp" cả lũ... Vả lại, có mất gì đâu, hả em?
Như thể, người đàn bà muốn ban phát tình yêu, cho tất cả những thằng đàn ông ở bên ngoài căn phòng!

Gấu nghĩ, những thực khách của Ngã Sáu Sài Gòn, ngoài chuyện đến đó để ăn, còn, để, như những thằng cha ở bên ngoài căn phòng, thưởng thức, tuy hơi muộn, trận đụng độ vừa mới xẩy ra, ở đâu đó, cũng không xa cái bàn ăn...

Trả lời "mail" của một độc giả... tưởng tượng.

Đúng rồi, câu chuyện Cháo Rắn xẩy ra ở Mẽo. Nhưng kéo về Ngã Sáu, Nguyễn Tri Phương mấy hồi!
Vả chăng, nhớ Sài Gòn quá!

Gấu này nhớ, một lần, cho một em người Miền Bắc mượn đọc, tập truyện của VHQ, sau đó, hỏi, liệu một câu chuyện như thế, có thể xẩy ra ở ngoài đời?
Mặt em đỏ bừng, đôi mắt lim dim, mơ màng như nước Hồ Gươm, nhẹ nhàng trả lời, như gió thoảng, cũng, Hồ Gươm:
-Có đấy, chú ạ!
Như vậy, nó đã từng xẩy ra tại Nghi Tàm, Hồ Tây, hay Ngã Tư Sở... cũng nên!
*
Nhớ Sài Gòn quá!
Ôi chao, nhớ sao bằng, so với người ở lại, rồi chết ở đó: Trịnh Công Sơn.

Chứng cớ?
Bạn cứ thử so tất cả những bái hát, sau 30 Tháng Tư, viết về nó.
Có bản nào so được với Em Còn Nhớ Hay Em Đã Quên?

Nếu có, thì lại là, nhớ về Hà Nội. Thí dụ như bản Hướng Về Hà Nội của anh chàng Hồng Dương.
Gấu này có nghe kể một giai thoại tuyệt vời về bài hát này.
Tác giả của nó, đã di cư vô Sài Gòn rồi, nhớ Hà Nội quá, bật ra cái bản nhạc trên. Làm xong, lại càng nhớ, chịu không nổi, bèn bò về lại Hà Nội.
Về rồi, là hết nhớ.

Làm sao vo với TCS, ở lại Sài Gòn và nhớ nó như là đã mất nó đời đời.
Những lời nhạc, phải nói là tuyệt cú mèo, thí dụ như, "phố bỗng là dòng sông uốn quanh", thì, chỉ những ai đã từng ở Sài Gòn, mới sướng, mới đã được!
Có một câu, trong bản nhạc khác, Mưa đêm tỉnh nhỏ, có thể so được với câu trên. Đó là câu:
"Chờ em, đêm vắng, với cô đơn, ngõ hồn mưa ngập lối."
Chỉ có 'ngõ hồn mưa ngập lối" mới đối lại được với "phố bỗng là dòng sông uốn quanh".
Vế trên, là trong hẻm, nhớ em.
Vế dưới, là đứng hè đường phố Sài Gòn, khu Nguyễn Thiện Thuật chẳng hạn, nhớ em!
*
Người nhớ Sài Gòn nhất, hóa ra, sau cùng, lại là người ở lại, rồi chết ở đó.
*
Có lần ông anh nhà thơ phán, mà Gấu nhớ đại khái, cái "rythme" của một bản nhạc là cái "rythme" của thời gian.
Sau này, đọc Brodsky, ông cũng phán tương tự như vậy, về thơ.

"Nguồn của nhịp điệu là thời gian. Bạn [Volkov] còn nhớ, có lần tôi nói, bất cứ một bài thơ đều là thời gian được sắp xếp lại [that any poem is reorganized time]. Nhà thơ càng tản mạn, về kỹ năng của mình, bao nhiêu, người đó càng mắc míu với thời gian bấy nhiêu, với nguồn cội của nhịp điệu.... Thời gian nói với cá nhân bằng những giọng thay đổi, lên xuống. [Time speaks to the individual in various voices]. Thời gian có giọng trầm của riêng nó, giọng bổng của riêng nó - và có giọng falsetto, chói chang, cũng của riêng nó. Tsvetaeva là một falsetto của thời đại. Một giọng vượt lên trên mọi giọng."

Volkov: Chuyện trò với Brodsky.
*
Nhưng câu này của ông, mới ghê:
Bao thơ tôi, ít nhiều chi, là về cùng một điều - về Thời Gian. Về thời gian làm gì con người.
"All my poems are more or less about the same thing – about Time. About what time does to Man."
*
Chơi luôn cả một mớ, của cả hai ông nhà thơ, để phán về nhạc TCS, thì thật là tuyệt!

Và, như thế, cái nhịp của bài Tình Nhớ, là cái nhịp thời gian mà Gấu trải qua, cùng với Sài Gòn, sau Mậu Thân, 1968: Vừa mới mất thằng em, 1967, đến lượt mình lừng lững đi vô Trung Tâm Ba Quang Trung, 1969. Đúng những ngày cận Tết.
*
Thành thử, nhạc TCS mất đi hẳn cái sức nặng thời gian của nó, với những người không sống cái thời gian mà từng bản nhạc của ông đã được thai nghén.

Ôi chao, bạn phải được nghe nó, bài Tình Nhớ, khi nó vừa mới ra đời, tại một nơi chốn như Trung Tâm Ba tuyển mộ nhập ngũ Quang Trung, những ngày lành lạnh cận Tết, sau Tết Mậu Thân, như thể nó được viết ra, chỉ để dành riêng cho bạn, bạn là người thứ nhất được nghe, sau tác giả của nó... thì mới thấy cái điều mà Brodsky phán: Về thời gian làm gì con người.

Gấu viết “đám Miền Nam”, là vì chưa hề có 1 tên Bắc Kít nào thực có 1 ý nghĩ hòa giải hai miền.
Chứng cớ ư? Rõ ràng là chưa hề có lấy 1 tên đau nỗi đau của lũ Ngụy với những ngày tù đằng đẵng của chúng, đúng ra, là chết ở đó, nếu không có vụ Tẫu dạy cho VC 1 bài học. Chưa có tên nào dám nói ra sự thực, chính Cái Ác Bắc Kít, cái lòng thù hận 1 Miền Nam hơn hẳn Miền Bắc khiến chúng tìm đủ mọi cách đánh chiếm, bằng cách ngụy tạo tài liệu, thí dụ, vụ đầu độc tù Phú Lợi, hay, mời Tẫu vô giường dâng vợ, dâng con cho chúng, để đổi lấy vũ khí xâm lược – bây giờ vẫn còn, chứng cớ Trọng Lú vừa qua Tẫu.
Hay liền mới đây, hành vi, thái độ của lũ Cớm VC, với Lê Công Định, khi ông viếng mả Ngụy
Bởi thế mà Gấu viết, phải có 1 tên, tay đầy máu Ngụy như tên già Nguyên Ngọc, hay tên trẻ Bọ Lập, thí dụ, cởi trần, cởi truồng, bò ra mả Ngụy, sám hối, thì mới mong có thay đổi được.

Lê Công Định liked this.

Dân Làm Báo VN

7 hrs

Giam lỏng những người đi viếng mộ các chiến sĩ VNCH, “hoà hợp hoà giải”chỉ là trò hề

CTV #Danlambao - Khoảng 10 giờ sáng 17/10/2017 một số nhà hoạt động nhân quyền tại Sài Gòn đã đến nghĩa trang Bình An thuộc tỉnh Bình Dương, để thắp hương tưởng niệm các chiến sĩ Quân Lực Việt Nam Cộng Hòa. Đồng thời kỷ niệm 74 chiến sĩ hải quân đã hy sinh trong trong trận Hải chiến chống quân Trung cộng xâm lược cưỡng chiến Hoàng Sa năm 1974.

Ban quản lý nghĩa trang (BQL NT) đã yêu cầu mọi n...

Tribute to Dinh Cuong

The Just

by Jorge Luis Borges

https://poetrydispatch.wordpress.com/2009/04/14/jorge-luis-borges-t he-just/

A man who cultivates his garden, as Voltaire wished.
He who is grateful for the existence of music.
He who takes pleasure in tracing an etymology.
Two workmen playing, in a café in the South,
aaaa silent game of chess.
The potter, contemplating a color and a form.
The typographer who sets this page well,
aaathough it may not please him.
A woman and a man, who read the last tercets
aaaof a certain canto.
He who strokes a sleeping animal.
He who justifies, or wishes to, a wrong done him.
He who is grateful for the existence of a Stevenson.
He who prefers others to be right.
These people, unaware, are saving the world.

Translated by Alastair Reid from: “Insomnia”, Six Poems by Jorge Luis Borges, Harper’s Magazine, February, 1999

Tên chính trực

Tên đờn ông, kẻ săn sóc mảnh vườn của hắn, như Voltaire mong muốn
Kẻ biết ơn sự hiện hữu của âm nhạc
Kẻ lấy làm hài lòng, khi đi 1 đường tầm nguyên
Hai công nhân lặng lẽ nhâm nhi 1 ván cờ ở 1 quán cà phê ở xứ Nam Kít
Tên thợ máy nhà dây thép chiêm ngưỡng và kính trọng BHD, ây a, xin lỗi, một màu sắc, một hình thể
Người thợ in, làm trang sách này thật ra hồn, tuy nhiên, đã chắc gì, anh ta thích thú?
Một người đàn bà, và một người đàn ông, đọc đoạn thơ cuối của 1 khổ thơ nào đó
Một kẻ nào đó, ngủ đi anh, mộng bình thường, như 1 đứa con nít, hay 1 con mèo đang ngái ngủ trên tay em!
Kẻ chỉnh lý hay mong chỉnh lý, một lầm lỡ mà ai đó, gây ra cho anh ta
Kẻ biết ơn có Stevenson ở trên đời này
Kẻ thích những kẻ khác có lý.
Những người này, không biết, là họ đang cứu vớt thế giới

Tưởng Niệm

Saigon 1975 - Giật đổ tượng đài TQLC Nam Việt Nam
Khánh thành tháng 11/1966 - giật đổ tháng 5/1975

Tribute to Dinh Cuong

http://www.nybooks.com/articles/2001/05/31/a-lament-in-three-voices/

‘A Lament in Three Voices’
Helen Vendler
May 31, 2001 Issue
A Treatise on Poetry
Czeslaw Milosz, translated from the Polish by the author and Robert Hass
Ecco, 125 pp., $23.00
Milosz's ABC's
Czeslaw Milosz, translated from the Polish by Madeline Levine
Farrar, Straus and Giroux, 313 pp., $24.00

1.

At times, a poem is so powerful that it bursts the bounds in which it was written—the bounds of language, geography, epoch. The notorious modern case is The Waste Land—an untranslatable poem, one might have thought, except that it has been universally translated, universally read, and universally—strange though it may seem—understood. Coming upon a poem of that degree of power is a revelatory experience. Thanks to Czeslaw Milosz, born in 1911, and his translator, the poet Robert Hass, another such poem, Milosz’s Treatise on Poetry—written in 1955–1956—is appearing in English for the first time.

Có những lúc, những thời, 1 bài thơ dữ dằn quá, phá mẹ hết những biên cương, bờ cõi – ngôn ngữ, địa lý, thời đại… Và theo Vendler, "Hoang Địa" quả đúng là 1 trong những bài thơ ghê gớm như thế.
Rồi tới "Luận về Thơ" của Milosz.

Với riêng Gấu, bài thơ “Hãy cho tôi khóc bằng mắt em” của TTT xứng đáng được kể thêm vào danh sách này - sau "danh sách tử thần", 12 tên nhà văn phản động đồi trụy Ngụy, tên đệ tử của Lữ Phương bình chọn - do cái món nợ của nhân loại đối với cuộc nổi dậy của Hungary.
Không có nó là Âu Châu bị nhuộm đỏ.
Làm sao mà TTT, ngay vừa khi cuộc nổi dậy bùng nổ, đã ngửi ra mùi của tương lai, và chào mừng nó?
Cả thế giới, không có 1 tên nào bảnh như thế!

Những cuộc tình duyên Budapest

Hãy cho anh khóc bằng mắt em
Những cuộc tình duyên Budapest
Anh một trái tim em một trái tim
Chúng kéo đầy đường chiến xa đại bác
Hãy cho anh giận bằng ngực em
Như chúng bắn lửa thép vào
Môi son họng súng
Mỗi ngã tư mặt anh là hàng rào

Hãy cho anh la bằng cổ em
Trời mai bay rực rỡ
Chúng nó say giết người như gạch ngói
Như lòng chúng ta thèm khát tương lai
Hãy cho anh run bằng má em
Khi chúng đóng mọi đường biên giới
Lùa những ngón tay vào nhau
Thân thể anh chờ đợi
Hãy cho anh ngủ bằng trán em
Ðau dấu đạn
Ðêm không bao giờ không bao giờ đêm
Chúng tấn công hoài những buổi sáng
Hãy cho anh chết bằng da em
Trong dây xích chiến xa tội nghiệp
Anh sẽ sống bằng hơi thở em
Hỡi những người kế tiếp

Hãy cho anh khóc bằng mắt em
Những cuộc tình duyên Budapest
12-56

Nhân loại ngày càng biết ơn cuộc cách mạng Hung, vì nếu không có nó, có thể Châu Âu đã bị nhuộm đỏ. Ngay khi vừa xẩy ra. TTT đã làm thơ chào mừng, đủ biết, tính ‘tiên tri’ của ông!

Miền Bắc sẽ bị chấn thương nặng nề…!

The Just

by Jorge Luis Borges

https://poetrydispatch.wordpress.com/2009/04/14/jorge-luis-borges-t he-just/

Tên chính trực

http://www.tanvien.net/tribute/50_ans_Camus_mort.html

Papa continue á écrire ses livres, ses pièces. Maria, elle, joue. Cela ne me regarde pas, c'est la vie. Mais, chez moi, je n'ai jamais entendu un seul mot contre Maria. Je l'ai rencontrée dans les années 1980, après la mort de ma mère. J'étais à Nice. Elle y jouait une pièce. J'ai mis un mot au théâtre. On s'est dit plein de choses. On était bien ensemble. Elle était tellement vivante, chaleureuse, drôle. On a mangé du chocolat. Elle fumait, et elle avait des quintes de toux épouvantables. Quand elle éteignait une cigarette, aussitôt, elle en rallumait une autre. Ils se ressemblaient, mon père et elle. Ils avaient ce même amour forcené de la vie, quoi qu'il se présente. On endure. Mais on prend.
A la Libération, mon père fréquente beaucoup Sartre et Beauvoir. A Saint-Germain-des-Prés, c'était tout le temps la fête, la danse, les beuveries, aussi. Mais mon père a toujours eu l'impression de faire un peu tache parmi eux. II est méditerranéen, n'a pas fait l'Ecole normale, n'est pas d'origine bourgeoise. Ce n'était pas tout à fait faux quand Sartre le traitait de "voyou des rues”: il avait un peu l'impression de s'encanailler en compagnie de son copain Camus. Beauvoir, elle, a alors un faible pour mon père, qui ne le partage pas. Etait-ce vraiment un faible, ou une curiosité intellectuelle ? Elle disait - c'était scientifique, chez elle! - que pour connaitre un homme il fallait coucher avec lui. Regardez cette photo de Brassai: mon père avait mis en scène une pièce de Picasso, «le Désir attrapé par la queue ». Il y a Lacan, Cecile Eluard, Picasso, Valentine Hugo, les Leiris, Sartre et Beauvoir. Et que regarde mon père ? Le chien.

Écrire, c'est s'exposer au malentendu, et à ne pas être entendu. Il le savait bien, mon père. J'étais une petite fille, mais je sentais l'agressivité autour de lui. Avec, «l'Homme révolté », en 1951, il ébranle un tabou. A l'époque, on n'a pas le droit de toucher à l'Union soviétique. Alors que tout le monde sait que le goulag existe. On dit que c'est au nom de la bonne cause. On se tait. Lui, il a décidé de parler. Et cela ne plait pas. Un jour - j'ai compris plus tard que c'était après la terrible polémique avec « les Temps modernes» où Francis Jeanson, sur ordre de Sartre, avait descendu le livre avec une incroyable violence - je trouve mon père dans le salon, assis sur un fauteuil bas, la tête baissée. Je lui dis : “Tu es triste, Papa?”. Il lève la tête, me regarde droit dans les yeux et me répond : “Non, je suis seul”. Je n'ai jamais oublié. Cela me révoltait tellement ! Je ne savais pas comment lui dire qu'avec moi il ne pouvait pas être seul.
En janvier 1956, quand il écrit “Trêve pour les civils”, dans « l'Express », il ne fait pas que l’écrire. Il va à Alger, proposer qu'on épargne les civils des deux camps. Le gouvernement général lui interdit d'occuper la salle prévue. Il déplace sa réunion dans la Casbah, sous les cris des ultras, qui hurlent : “A mort Camus!”. Il a eu très peur que cela finisse dans un bain de sang. Quand je pense qu'on ose encore prétendre que Camus n'a rien dit sur l'Algérie! Il avait été bien seul, en 1945, quand il avait dénoncé les massacres de Setif! Il a donc continue d'écrire, jusqu'au moment où il a considère que chaque mot ajoutait à la violence. Il savait que le FLN liquidait les messalistes et que, si l'on faisait une Algérie avec un parti unique et une religion d'Etat, les premières victimes seraient les Algériens. Quand on voit ce qui s'est passé depuis, on peut se dire qu'il n'avait peut-être pas complètement tort. A partir de 1960, c'est vrai, il n'a plus rien dit du tout. Mais c'était pour la bonne cause. Il était au cimetière.
“Quand tu as eu ta prime ... “, comme disait Mémé en parlant du prix Nobel de littérature ... Lui, il se trouvait un peu jeune. Il disait: “Personnellement, j'aurais voté Malraux”. Ce jour-là, au lycée, tout le monde me regardait drôlement. J'ai demandé à une copine si je n'avais pas un ourlet défait. Elle a ri: “Mais tu es dans ‘Paris Match’” …..
Cathérine Camus: Camus, mon père.
Viết là phơi bày ngộ nhận, chẳng được ai nghe. Cha tôi biết rất rõ điều này. Khi đó, dù chỉ là một đứa con nít, nhưng tôi thấy chung quanh cha tôi là cả một sự hung hãn, gây gổ. Năm 1951, khi viết « Con người nổi loạn”, là ông đụng vô ổ kiến lửa, lay đến tận gốc điều cấm kỵ. Vào thời buổi đó, cấm không được đụng tới Xô-Viết, trong khi ai cũng quá rành về sự hiện hữu của trại tù Goulag. Họ bảo, phải bảo vệ nghĩa cả! Và họ câm miệng. Còn ông, ông tung hê hết. Thế là cả đám sưng lên. Một bữa – sau này tôi mới biết, do đụng độ với tờ « Thời Mới », qua đó, theo lệnh Sartre, Francis Jeanson đã ‘tàn sát’ cuốn sách của ông - tôi thấy cha tôi ở trong phòng khách, ngồi trên chiếc ghế bành thấp, đầu cúi xuống. Tôi nói: « Ba buồn hả ba? » Ông ngẩng đầu lên, nhìn thẳng vào mắt tôi và nói: « Không, ba cô đơn. » Tôi không bao giờ quên câu này. Nó làm cho tôi phát bực! Tôi không biết làm sao để nói cho ba tôi hiểu, làm sao ông nói cô đơn, khi có tôi ở kế bên.

Tưởng Niệm

Unanswerable questions

Obituary: Elie Wiesel

Elie Wiesel, preserver of the memory of the Holocaust, died on July 2nd, aged 87

Jul 9th 2016, 01:00

ON REFLECTION, the habit had begun with Moishe the Beadle. It was Moishe who led Elie Wiesel, much too young, to study Kabbalah. Most people in the little shtetl of Sighet, in Transylvania, knew it was dangerous even to go near those mysteries. But Moishe insisted on probing, seeking, enquiring for deeper and deeper truths. Questions, he said, possessed power. The more a man asked, the closer he got to God.

And why indeed had the townsfolk not asked more questions when, in 1942, Moishe was suddenly deported? Why had they not listened to his agonised cries of warning when he returned, weeping, knocking on doors? Why had they insisted, even when the town was divided into two ghettos by the Nazis, that they could live in this new world and treat it like a temporary vacation? Why, in 1944, had they never heard the word “Auschwitz”?

As he was deported too, questions poured into Elie’s 15-year-old head. Why were his friends and neighbours put into sealed cattle cars, to travel for two days with almost no air or water? Why were they delivered to a place fogged with the stench of human flesh, where pits of fire devoured the bodies of babies and children? Why were they stripped of everything, shaved, tattooed with numbers and made to run everywhere? Why, within a day, was he torn from his mother and youngest sister, never to see them again? How, in the 20th century, could such things happen, and the world stay silent?

The questions accumulated and became more disturbing. Why did fellow-inmates, as well as Germans, beat new arrivals and call them sons of bitches? Why did the prisoners watch the routine hangings for minor thefts without emotion, staring indifferently at the swaying, swollen faces? Why did he find himself thinking of nothing but his ration of soup and bread? What led him to claw his way through a pile of dying men to save just himself? Most dreadful of all, what led him to ignore his dying father’s request for water, when his father was the only and dearest thing he had left in the world?

When, after a year, he was freed from the camps, he knew he had survived to tell the tale. He must sear the memory of the Holocaust on human minds for ever. In a world that preferred to blot it out, his motto had become Zachor! Remember! But for a full decade he asked: How? Even as a student of literature at the Sorbonne, even as a working journalist, how could he find the words? What phrases could do justice to inexpressible evil? What language could he write in, when language itself had been profaned by obscene meanings for “selection”, “concentration”, “transport”, “chimney” and “fire”?

Perhaps silence was a better response. Several famous rabbis had excelled at it. After all, what authority did he have to speak for the dead, to recount their mutilated dreams? None. But how else to remember them? For 800 pages in Yiddish, itself a relic that had to be treasured and preserved, he poured out his memories. Much shortened, they became “Night”, published in Engish in 1960 and overlooked at first. He persevered. What other reason had he to live, when six million had died? What else could be done to honour those ghosts? In 1964 he returned to Sighet to find the town prospering but the Jews forgotten, the closed synagogues filled with dust. He revisited the labour camp at Buna to find it had vanished, reclaimed by trees and birds. Who could prevent the disappearance of these things?

With a book every year—57 in all, each permeated by “Night”—with lectures, articles, even cantatas, he rammed the subject of the Holocaust home. His sad lined face, the shaggy hair, the brooding eyes, became ubiquitous where Jewish leaders or luminaries gathered. By his 80th birthday the Holocaust was established on modern-history curriculums, his books were on reading lists, he had won the Nobel peace prize, and millions of visitors every year streamed to the Holocaust Memorial Museum in Washington, DC, which he had helped to found. Widening his scope beyond his beloved Israel, he set up his own foundation to pursue human rights wherever they were threatened, in Cambodia, Bosnia, South Africa, Chile, Rwanda. For just as he still had nightmares of his parents and the dark, just as he still feared random attackers and journeys by train, who was to say that the Holocaust might not happen again?

Nor did the questions ever stop. His Talmud-studying childhood had been devoted to God, but where had God been in the camps? Why had He allowed Tzipora, the little golden-haired sister, to die for nothing? Why had He caused old men to fall down from dysentery on forced marches, when they might have died peacefully in their beds? Why had God created man, if only to abandon him? What exactly did God need man for?

Against the melancholy that never really lifted—for how could it ever do so?—he clung to the words “and yet”. The sun set, and yet it rose again. Delirium struck, and yet it passed. He railed at God, and yet still strapped on his tefillin and recited his prayers as fervently as he had done on the day of his bar mitzvah. For ritual, too, was part of memory. And besides, how could he ever get closer to the mystery of God, unless he battered Him with his doubts?

Saigon 1975 - Giật đổ tượng đài TQLC Nam Việt Nam
Khánh thành tháng 11/1966 - giật đổ tháng 5/1975

https://www.flickr.com/photos/13476480@N07/31478932843/in/photostream/

Nữ phóng viên người Anh Clare Hollingworth của báo The Daily Telegraph, người đầu tiên loan báo về trận Đệ nhị Thế chiến bùng nổ vào năm 1939, vừa qua đời hôm Thứ Ba 10-01-2017 tại Hong Kong, hưởng thọ 105 tuổi.
Clare Hollingworth, Reporter Who Broke News of World War II, Dies at 105
www.nytimes.com/2017/01/10/business/media/clare-hollingwo...

https://www.flickr.com/photos/13476480@N07/32169695381/

Caption: Clare Hollingworth with Life photographer Tim Page.
Creator: Sully, Francois
Place: Saigon, Republic of Vietnam.
Date of Original: 1968-06
https://www.flickr.com/photos/13476480@N07/31478932923/

http://www.parismatch.com/Culture/Cinema/Michele-Morgan-un-regard-pour-l-eternite-1152464

Elle incarnait une époque où les femmes voulaient ressembler aux actrices. Michèle Morgan s’est éteinte à 96 ans, le 20 décembre 2016.
« Le plus bel âge ? Quarante ans… On a encore la beauté, et on fait moins de bêtises », disait-elle. Les yeux de Michèle Morgan avaient ébloui les caméras, leur interdisant de voir plus loin. Mais, à l’approche de 70 ans, elle nous confiait : « Je ne suis pas une sainte », car elle n’avait guère été sage, aimant même à la folie de magnifiques acteurs, qui ne la rendirent pas très heureuse.

Dark Star
Ngôi Sao Tối
Vera Rubin died on December 25th
The American astronomer who established the existence of dark matter was 88
Vera Rubin, thiên văn học người Mỹ, mất, thọ 88 tuổi.
Bà là người xác lập sự hiện hữu của "dark matter" [chất tối]

http://www.economist.com/news/obituary/21713814-american-astronomer-who-established-existence-dark-matter-was-88-obituary-vera-rubin

Dark star

Obituary: Vera Rubin died on December 25th
The American astronomer who established the existence of dark matter was 88

From the print edition | Obituary
Jan 7th 2017, 00:00

WHEN in 1965 Vera Rubin arrived for a four-day stint at “the monastery”, as the Palomar Observatory, home of the world’s largest telescope, was dubbed, there were no women’s lavatories. No female astronomer had ever worked there before. How could they, when it would mean walking home late at night?
It had been the same thinking at high school. When she told her revered science teacher of her scholarship to Vassar he said: “You should do OK as long as you stay away from science.” She was the only astronomy major to graduate there in her year. When in 1947 she requested a graduate-school catalogue from Princeton, the dean told her not to bother: women were not accepted for physics and astronomy. George Gamow, later her doctoral adviser, said she could not attend his lecture at the Johns Hopkins Applied Physics Lab “because wives were not allowed”.
She was indeed a wife. She married—aged 19—Robert Rubin, a physicist whom she followed to Cornell, sacrificing her place at Harvard. He was, she said, her greatest ally. Later, when she attended night classes at Georgetown University, he drove her there, eating his dinner in the car until he could drive her home, while her parents baby-sat. Still, she found raising four children “almost overwhelming”. When she halted her academic career—the worst six months of her life—she wept every time the Astrophysical Journal arrived in the house. But, working part-time, she made sure to be home when the kids returned from school. She never inspected their rooms, she said, and they grew up fine, all with PhDs in science or maths.
Her master’s thesis was, her Cornell supervisor said, worthy of being presented to the American Astronomical Society. But she was about to give birth, so, he suggested, he would present it—but in his name.
She refused. Her parents drove up from Washington and took their 22-year-old daughter, nursing her newborn, on a gruelling snowy trip from upstate New York to Philadelphia . She addressed the roomful of strangers for ten minutes about galaxy rotation, soaked up some patronising criticism and a smidgen of praise—and left.
Though rows were unpleasant, defeat was worse. “Protest every all-male meeting, every all-male department, every all-male platform,” she advised. At Palomar, she made a ladies’ room by sticking a handmade skirt sign on a men’s room door (she returned a year later: it was gone).
She’d never anticipated such problems. Her father encouraged her childhood habit of watching meteor showers, leaning out of her bedroom window and memorising their geometry in order to look them up later. He even helped her make her first telescope, from a cardboard tube; she had already made her own kaleidoscope. She hadn’t ever met an astronomer, but it never occurred to her that she couldn’t be one.
Replay Ad
Advertisement

But her early research was largely ignored. In other work, male astronomers elbowed her aside. Fed up, she looked for a problem “that people would be interested in, but not so interested in that anyone would bother me before I was done.”
She found it. In the 1930s Fritz Zwicky, an idiosyncratic Swiss astrophysicist, had suggested that the brightly shining stars represented only a part of the cosmic whole. There must also be “dark matter”, unseen but revealed indirectly by the effects of its gravity. That conjecture languished on the margins until Ms Rubin, working with her colleague Kent Ford, examined the puzzle of galactic rotation. Spiral galaxies such as Andromeda, she proved, were spinning so fast that their outer stars should be flying away into the never-never. They weren’t. So either Einstein was wrong about gravity, or gravitational pull from vast amounts of something invisible—dark matter—was holding the stars together.
The discovery reshaped cosmology, though initially her colleagues embraced it unenthusiastically. Astronomers had thought they were studying the whole universe, not just a small luminous fraction of it. New theories developed on what the matter might be—but its fugitive particles escaped all direct detection.
Some are worried by the absence. Ms Rubin was unbothered. Astronomy, she reckoned, was “out of kindergarten, but only in about the third grade”. Many of the universe’s deep mysteries remained to be discovered by eye and brain, with all the joy that involved.
Shining a light
There were other scientific feats, too: in 1992 she discovered NGC 4550, a galaxy in which half the stars orbit in one direction, mingled with half that head the other way. She won medals aplenty: the Gold Medal of Britain’s Royal Astronomical Society (last awarded to a woman in 1828) and America’s National Medal of Science. Princeton, which had once shunned her, was among the many universities to award her an honorary doctorate. She gave notable commencement speeches.
The plaudits were pleasant, but numbers mattered more: the greatest compliment would be if astronomers years hence still used her data, she insisted. She was a perennial favourite for a Nobel prize in physics—only ever awarded to two women. That call never came: like dark matter, her fans lamented, she was vitally important, but easy to overlook.

BBT Tribute

[Reminiscence]

DESTROYER OF WORDS

From an interview with the philosopher George Steiner that was conducted in 2014 by Laure Adler, a journalist. The interview appears in A Long Saturday, which will be published in March by the University of Chicago Press. Steiner is the author of more than two dozen books. Translated from the French by Teresa Lavender Fagan.

The Economist sent me across the Atlantic to cover the debate on American atomic power: was the United States going to share its nuclear knowledge with Europe? Under Eisenhower, the Americans decided they wouldn't. It wasn't a given; there was still hope that there would be true collaboration. So I went to Princeton, a wonderful, unreal little town, to interview J. Robert Oppenheimer, the father of the atomic bomb. He had a pathological hatred of journalists, but said, "I'll give you ten minutes." Oppenheimer had set our meeting for noon. He didn't come. So I had lunch with George Kennan, the diplomat of diplomats; Erwin Panofsky, the leading art historian at the time; and Harold Cherniss, the great Hellenist and Plato specialist.     Afterward, while I was waiting for the taxi that was to pick me up a half hour later, Cherniss invited me to his office, and as we were talking, Oppenheimer came in and sat behind us. It was the ideal trap: if the people you're talking to can't see you, they feel paralyzed, and you become master of the situation. Oppenheimer was a genius at this sort of theatrical maneuvering. He was a man who inspired spine-chilling fear; it's quite difficult to describe. I once heard him say to a young physicist, "You are so young and you have already done so little!" After comments like that, you could only hang yourself.
    Cherniss was showing me a passage from Plato that he was editing, which included a lacuna; he was trying to fill it in. When Oppenheimer asked me what I would do with that passage, I began stammering. Then he added, ''A great text should have some empty space." I said to myself, "Hey, you've nothing to lose, your taxi will be here in fifteen minutes." And so I replied, "That's a pompous cliché. First, your statement is a quote from Mallarrné, Second, it's the type of paradox you can play with ad infinitum. But when you're trying to prepare an edition of Plato for the common mortal, it's better that the empty spaces be filled." Oppenheimer responded superbly: "No, in philosophy especially it is the implicit that stimulates argument." He was enjoying our exchange immensely, he whom no one ever dared to contradict. We had a real discussion on the subject. Then Oppenheimer's secretary ran in and announced, "Mr. Steiner's taxi is about to leave!" I was going on to Washington for my reporting assignment. At the door this extraordinary man asked me, as one might speak to a dog,
"You're married?"
    "Yes."
    "You have children?"
    "No."
    "Great. That will make it easier to find lodging."
    That's how he invited me to the Institute for Advanced Study at Princeton, as the first young humanist.

Tờ Người Kinh Tế phái tôi vượt Đại Tây Dương để làm 1 phóng sự về sức mạnh nguyên tử của Mẽo: liệu lũ Yankee mũi lõ có chia sẻ hiểu biết nguyên tử với Âu Châu. Dưới thời Eisenhower, chúng quyết định không. Nhưng còn hy vọng còn tát, vưỡn có thể có hợp tác thực sự. Và thế là tôi bèn tới Princeton, một thành phố tuyệt vời, nhỏ, như 1 thành phố thần tiên, để phỏng vấn J. Robert Oppenheimer, cha đẻ bom nguyên tử. Ông này đếch khoái - phải nói là thù – đám ký giả, nhưng phán, tôi cho anh 10 phút. Tính gặp vào lúc trưa, như ông ta quyết định. Nhưng trưa, ông không tới, thế là tôi bèn đi ăn với cả George Kennan, trùm ngoại giao, Erwin Panofsky, sử gia nghệ thuật hàng đầu lúc đó, và Harold Cherniss, chuyên gia lớn về Hy Lạp và Plato.
    Sau đó, trong khi tôi đợi tắc xi để chuồn, Cherniss mời tôi vô văn phòng và trong khi hai chúng tôi nói chuyện, thì Oppenheimer tới và ngồi đằng sau chúng tôi. Đây là 1 cái bẫy lý tưởng: nếu những người mà bạn đang nói chuyện với họ, không thể nhìn thấy bạn, họ cảm thấy như bị tê liệt, và bạn làm chủ tình hình. Oppenheimer là 1 thiên tài trong cái trò ma nớp kịch cọt như vầy...

Phỏng Vấn Steiner I

-Sau khi học Oxford, ông làm việc với tờ Người Kinh Tế (The Economist). Công việc thực sự của ông ở đó là gì?

-Viết, viết, viết, và viết. Tôi trải qua bốn năm tuyệt vời với tòa báo. Đầu tiên, về khối Liên Minh Đại Tây Dương (NATO) và Tây Âu, và rồi, Mỹ. Nhân một tin chuyện (a story), tôi được tòa báo cử qua Mỹ, để viết về Uỷ Ban Nguyên Tử Lực, trong đó có cuộc phỏng vấn nhà bác học Oppenheimer tại Viện Nghiên Cứu Cao Cấp (the Institute for Advanced Study) ở Princeton. Vừa thấy mặt tôi, ông đã nói, ông không thể tin, người thư ký của ông lại cho cái hẹn này; rồi ông giao hẹn, chỉ ba phút thôi; rằng ông còn nhiều chuyện tốt hơn để làm, đâu có thì giờ thừa thãi ‘hầu chuyện’ mấy anh nhà báo. Sau đó, ông làm tới, xát xà- phòng một mách, về ‘cái gọi là báo chí’; thế là tôi phản pháo, "Nếu ngài tỏ ra ‘trắc ẩn’ một chút xíu, về ‘cõi báo đời’, biết đâu lại có một tin chuyện hay, cũng nên!" ("Perhaps, if you were a little more humane about it, we’d get the story right.") Thế là ông bật cười ha hả.

Vậy là, tôi đi ăn trưa với George Kennan, và Erwin Panofsky, và vị học giả lớn lao về Plato, Harold Cherniss. Sau đó Cherniss mời tôi tới văn phòng đẹp tuyệt vời của ông, và trong khi chúng tôi ngồi bàn gẫu, Oppenheimer vô phòng, ngồi bàn đằng sau chúng tôi. Đây là một trong những mánh ác độc, trí xảo nhất (one of the most cruel, brilliant tricks): nó cho phép tay chơi mánh làm chủ tình hình, trong khi những kẻ bị hỏi chuyện không thể nhìn thấy anh ta, và đành chịu trận. Oppenheimer là một bậc thầy của những cú diễn xuất như vậy. Cherniss lúc đó đang chỉ cho tôi, cách ông biên tập, cố trám vô một đoạn tác phẩm của Plato bị tàn khuyết. Khi Oppenheimer hỏi tôi, sẽ sử sự như thế nào, với một đoạn như vậy, tôi bắt đầu lắp bắp, và ông nói, "A, vậy là ngu lắm. Một bản văn lớn phải có chỗ trống." May phước làm sao, tôi hết chịu nổi: "Trong đủ thứ thùng rỗng kêu to, đây là thứ nổ lớn nhất," tôi nói. "Thứ nhất, đây là trích dẫn Mallarmé, và một người như ngài, chắc hẳn phải biết. Thứ nhì, đó là thứ nghịch lý ông có thể đùa giỡn mãi, cho tới khi trâu bò về chuồng. Nhưng khi biên tập một bản văn của Plato cho thường nhân như chúng tôi, tôi sẽ đội ơn vô cùng, nếu các khoảng trống được điền vô." Oppenheimer phản công cũng thật ‘tuyệt cú mèo’, "Không, chính với triết, bạn phải biết rành hơn thơ. Cái thiếu tiềm ẩn là mầm gây biện luận. ("No, precisely in philosophy you should know more than in poetry. It is the implicit missing that stimulates the argument.")

Đúng lúc đó, người thư ký của ông bước vô, cho biết xe tắc xi của tôi đang đợi. Oppenheimer đi kế bên tôi, với lối đi nổi tiếng của ông, và hỏi tôi đã lập gia đình chưa; vẫn trong trạng thái ngất ngư ở trên đỉnh, "mới đây thôi", tôi trả lời; ông quạt tiếp, "mấy con?" "À, chưa, chưa có, chúng tôi vừa mới lấy nhau." Ờ," ông nói, "hay lắm; việc nhà ở dễ lo hơn." Cách tôi nhập Viện Nghiên Cứu Cao Cấp Princeton là như vậy đấy. Tôi là người đầu tiên, và quá trẻ trong ngành nhân văn, được mời nhập viện.

-Như vậy là ông từ bỏ tờ Người Kinh Tế và trở lại Mỹ?

-Tay chủ bút của tôi ở Luân Đôn năn nỉ tôi đừng đi; ông vạch ra rằng, bây giờ họ cho tôi có thời giờ viết lách ngay cạnh Thư Viện Luân Đôn, công việc ở tờ Người Kinh Tế chủ yếu chỉ mất có 3 ngày 1/2 mỗi tuần, và tôi có thể làm việc riêng. Đó là truyền thống văn nhân ở Anh. Nhưng Oppenheimer có nói với tôi, đừng mong làm bán-thời gian mà đẻ ra được những cuốn sách tốt. Câu nói như lưỡi sao sắc cắt lịm người tôi. Thực vậy chăng? Bây giờ thật khó mà nói. Nhưng lúc đó, nó cắt tôi, ngọt lịm: tính quyền uy của người nói ra câu đó, sức thu hút, sự khinh miệt rất ư xác đáng, của một nhận định như thế. Bởi vậy, tôi chấp nhận.

BBT Tribute

Nhớ, lần HC vừa nằm xuống, thay vì ai điếu, Gấu đi 1 đường cà khịa, và được K. nhắc nhở, chờ ít bữa không được sao?
Chờ ít bữa, mất mẹ hứng, làm sao viết?

Trường hợp nhà biếm gia số 1 Mít vừa mới mất, khi sinh thời ông đi, không chỉ 1, mà tới 2, ai điếu về NQT.
Nhưng thay vì NQT/GCC thì là 1 vị sĩ quan cùng tên, bạn của ông.
Có điều, ông cố tình nhập nhằng đến nỗi bạn bè của Gấu phải phôn, hỏi ông.

Và chăng cũng chuyện nhỏ, chẳng đáng nhắc tới, và những gì cần nhắc, Gấu đã viết rồi, ngay từ khi ông còn sống.
Tuy nhiên, nhân ông mất, và nhân đọc bài viết trên tờ Harper's về lần Steiner, thì cũng 1 biếm gia, được gặp cha đẻ ra bom nguyên tử, để xin việc làm, và xém 1 chút bị đá ra khỏi văn phòng, bèn post ra đây, thay cho lời ai điếu BBT, của TV.
Vụ này, sự thực, Steiner đã kể ra rồi, trong lần trả lời phỏng vấn của tờ The Paris Review, trên TV có giới thiệu.

[Reminiscence]

DESTROYER OF WORDS

From an interview with the philosopher George Steiner that was conducted in 2014 by Laure Adler, a journalist. The interview appears in A Long Saturday, which will be published in March by the University of Chicago Press. Steiner is the author of more than two dozen books. Translated from the French by Teresa Lavender Fagan.

The Economist sent me across the Atlantic to cover the debate on American atomic power: was the United States going to share its nuclear knowledge with Europe? Under Eisenhower, the Americans decided they wouldn't. It wasn't a given; there was still hope that there would be true collaboration. So I went to Princeton, a wonderful, unreal little town, to interview]. Robert Oppenheimer, the father of the atomic bomb. He had a pathological hatred of journalists, but said, "I'll give you ten minutes." Oppenheimer had set our meeting for noon. He didn't come. So I had lunch with George Kennan, the diplomat of diplomats; Erwin Panofsky, the leading art historian at the time; and Harold Cherniss, the great Hellenist and Plato specialist.     Afterward, while I was waiting for the taxi that was to pick me up a half hour later, Cherniss invited me to his office, and as we were talking, Oppenheimer came in and sat behind us. It was the ideal trap: if the people you're talking to can't see you, they feel paralyzed, and you become master of the situation. Oppenheimer was a genius at this sort of theatrical maneuvering. He was a man who inspired spine-chilling fear; it's quite difficult to describe. I once heard him say to a young physicist, "You are so young and you have already done so little!" After comments like that, you could only hang yourself.
    Cherniss was showing me a passage from Plato that he was editing, which included a lacuna; he was trying to fill it in. When Oppenheimer asked me what I would do with that passage, I began stammering. Then he added, ''A great text should have some empty space." I said to myself, "Hey, you've nothing to lose, your taxi will be here in fifteen minutes." And so I replied, "That's a pompous cliché. First, your statement is a quote from Mallarrné, Second, it's the type of paradox you can play with ad infinitum. But when you're trying to prepare an edition of Plato for the common mortal, it's better that the empty spaces be filled." Oppenheimer responded superbly: "No, in philosophy especially it is the implicit that stimulates argument." He was enjoying our exchange immensely, he whom no one ever dared to contradict. We had a real discussion on the subject. Then Oppenheimer's secretary ran in and announced, "Mr. Steiner's taxi is about to leave!" I was going on to Washington for my reporting assignment. At the door this extraordinary man asked me, as one might speak to a dog,
"You're married?"
    "Yes."
    "You have children?"
    "No."
    "Great. That will make it easier to find lodging."
    That's how he invited me to the Institute for Advanced Study at Princeton, as the first young humanist.

Note: Sự thực, đọc những người viết, thứ Bắc Kỳ di cư, như Kiều Phong, Thương Sinh, Công Tử Hà Đông, BBT... luôn cả Gấu trong đó, thì Gấu nhớ tới cái còm của O., 1 trong 2 vị được coi như "hộ pháp" cho TV ngay từ lúc mới có được ít lâu. Không có hai vị này, Tin Văn chắc là đầy lỗi, sạn, thì chỉ nhắc tới thứ vụn vặn đó, trước, cái còn lại, cái "hồn nhân hậu" của trang viết, chưa nói tới, để viết sau, nếu chưa chết.

Trong cả 1 lũ viết như thế, đều có chung 1 văn phong, cực kỳ độc, đểu, mất dậy.... Bắc Kỳ xỏ lá ba que.
Những người khác, trong đó, không nói, riêng Gấu, Gấu rất tởm, và cả 1 đời, cố tìm cách "wash" theo cái nghĩa mà Milosz đã viết ra rồi .

To Wash

At the end of his life, a poet thinks: I have plunged into so many of the obsessions and stupid ideas of my epoch! It would be necessary to put me in a bathtub and scrub me still all that dirt was washed away. And yet only because of that dirt could I be a poet of the twentieth century, and perhaps the Good Lord wanted it, so that I was of use to Him.

Một nhà thơ của thế kỷ 20, cuối đời nhìn lại, thấy mình bẩn quá, bèn chui vô bồn tắm, dùng xà bông thơm kỳ cọ, cho văng tất cả những cái bẩn đi.
Kỳ mãi, kỳ mãi, vẫn không hết, và ông ngộ ra, số phận của ông là như vậy.
Bởi vì, nếu ông ta sạch,Thượng Đế đã không giao cho ông ta "nghĩa cả" đó, và nhân loại cũng đếch cần đến ông ta.

Tởm, Disgust

Tởm

Người ta đã nói nhiều về những tội ác của chế độ cộng sản. Ít ai cho biết, tôi đã tởm chế độ đó đến mức như thế nào. Câu chuyện sau đây là của nhà văn, nhà thơ lưu vong người Balan, Czeslaw Milosz, Nobel văn chương 1980, trong tác phẩm Milosz's ABC's.

Disgust

Józef Czapski là người kể cho tôi [Milosz] câu chuyện sau đây, xẩy ra trong thời kỳ Cách Mạng Nga.
Tại một tiệm ăn ở một ga xe lửa, có một thực khách, qua cách ăn mặc, dáng điệu, cho thấy đây là người thuộc tàn dư chế độ, tức tầng lớp trí thức thời tiền 1975. Ông ta đang ngồi ăn tối ở... Quán Chùa. Sự hiện diện, cách ăn mặc, ăn nói theo kiểu tàn dư chế độ như thế của ông khiến một đám vệ binh đỏ [chữ của Milosz: đám du đãng] trong tiệm ăn để ý. Chúng kéo tới bàn ông, và bắt đầu diễu cợt, xỉ vả, bầy đủ trò khốn kiếp. Ông tàn dư chế độ cố coi như không, vẫn thản nhiên từ tốn ngồi ăn. Tới mức chúng nhổ nước miếng vào dĩa xúp. Ông tàn dư không tìm cách chống cự, hay là tự bảo vệ lấy thân, và cũng chẳng có ý định xua đuổi đám khốn kiếp. Chuyện cứ thế xẩy ra trong một khoảng thời gian....

Bất thình lình, ông tàn dư bèn đứng dậy, rút khẩu súng lục từ trong túi ra, và đưa ngay mõm súng vào trong mõm mình, và đoàng một phát.

Hiển nhiên, mức tởm lợm tràn quá ly. Chẳng nghi ngờ chi, ông ta là một thứ người mảnh mai, được giáo dục, dậy dỗ, và trưởng thành trong một môi trường mà một con người như thế dư sức sống, và sống thật là đầy đủ cái phần đời của mình mà Thượng Đế cho phép, nghĩa là được bảo vệ để tránh xa khỏi thực tại tàn bạo được tầng lớp hạ lưu chấp nhận như là lẽ đương nhiên ở đời.

Nếu không, Thượng Đế đâu có đẩy ông ta vào thế gian này?

Cám ơn

01/31/13 at 10:32 PM
Mấy bữa nay bác viết hay ghê – hết viết tục rồi.
Cám ơn nhiều.

08/30/12 at 9:11 PM

Khong sao!

Subject: Re: Tham

Sorry
NQT

Thì ông chồng tôi cũng bắc kỳ vậy… đoạn bác viết về Sến-Ngô Bảo Châu, bác khinh không chừa một ai ngoài Bắc!

Tôi là Bắc Kỳ mà.
All My Best Wishes to U and Family

NQT

Trời ơi, sao bác miệt thị người Bắc dữ vậy, bác thù tới tận xương tủy, bác làm tôi nhớ đến đoạn 18, 19 Sách Sáng Thế (Cựu Ước) ông Abraham mặc cả với Chúa, nếu tìm ra được một người tốt trong thành phố Sodome-Gomorrhe thì xin Chúa tha cho thành phố khỏi bị hủy – nhưng không tìm ra được một ai... nên thành phố phải bị hủy.

Bác «lãng mạn» quá, cứ mong chờ có một cú ngoạn mục của các nhân tài.

Mong bác sức khỏe sống lâu để chờ ngày đó.

http://www.catholic.org.tw/vntaiwan/vnbible/sangthe/sangthe18.htm
http://www.catholic.org.tw/vntaiwan/vnbible/sangthe/sangthe19.htm
[Note: Links broken]

Tks. NQT

Nhờ làm trang TV mà quen được hai vị [O & K], quả là không uổng quãng đời lưu vong!

López Lecube: Khi nào ông thực sự cảm thấy bronca?
Borges: Từ đó nặng quá!

LOPEZ LECUBE: When precisely do you feel that bronca? (1)
BORGES: No, bronca is too strong a word.
LOPEZ LECUBE: You never feel bronca?
BORGES: I don't know, bronca is lunfardo for anger isn't it? I don't know, no, not anger, sometimes I feel deflated, but that's natural, and at my age ... old age is a form of deflation too, but why be angry about it? It's no one's fault.

(1) A slang word for "frustration" or "anger."

Bài thơ nào của ông mà ông cực khoái? Tại sao? Bài bảnh về ông?...

Borges: Tớ đếch khoái thơ của tớ về tớ. Tớ khoái bài sonnet của tớ về Spinoza. Tớ viết hai sonnets về ông ta, có 1 dòng như vầy, Một người đàn ông sáng tạo ra Chúa ở trong bóng tối, người đàn ông đó, là Spinoza, who engenders God, his God, made of an infinite substance whose tributes will be infinite.

Nếu bi giờ chúng ta đang ở thư viện của ông, bài thơ nào ông muốn tôi đọc cho ông nghe?
Bài của Robert Frost

https://www.poetryfoundation.org/poems-and-poets/poems/detail/47548

Acquainted with the Night

By Robert Frost

I have been one acquainted with the night.
I have walked out in rain—and back in rain.
I have outwalked the furthest city light.

I have looked down the saddest city lane.
I have passed by the watchman on his beat
And dropped my eyes, unwilling to explain.

I have stood still and stopped the sound of feet
When far away an interrupted cry
Came over houses from another street,

But not to call me back or say good-bye;
And further still at an unearthly height,
One luminary clock against the sky

Proclaimed the time was neither wrong nor right.
I have been one acquainted with the night.

Viết Mỗi Ngày

Lê Thị Thấm Vân published a note.

1 hr

Trích bài của Thế Uyên trong tác phẩm: Tình Dục Và Các Nhà Văn Nữ Di Dân Việt Nam.

trưa qua viết được một đoạn cho tiểu thuyết mới (tạm đặt tên là ‘mía’. mía cũng là tên của nhân vật xưng tôi). trước khi bắt tay vào viết tiểu thuyết mía, tôi tự nhủ là hãy giảm bớt tính/tình dục (mấy cuốn tiểu thuyết trước tôi cũng tự nhủ như vậy), nhưng trưa nay đọc lại đoạn viết về món ‘hàu của tháng giêng” viết trưa qua tôi lại thấy thấm đẫm, nồng nàn da thịt. nó làm tôi nhớ tới cuốn sách x...

...

Vấn đề không hẳn đúng như cả hai vị Thế Uyên & TV đặt ra.
Viết về sex rất khó, theo GCC. Viết không tới là nó biến thành dơ, tục.
Khó hơn viết về tình yêu, bởi vì viết về sex, là độc giả không chỉ mê bướm mà còn mê cái đầu của người nữ nữa, vẫn theo Gấu.

Và, [lại] thuổng Brodsky. Có cái gọi là đạo hạnh, rất cần nó, khi viết về sex, và cái này nằm ở trong nội lực của nhà văn.
Vị Thế Uyên này, ngay từ trước 1975, Gấu đọc, là đã không chịu nổi. Và, rõ ràng là, sau 1975, đi tù VC ông ta thuộc bài lắm, viết tự kiểm thuộc loại tổ sư.
Ông ta và bà con của ông ta, là Duy Lam, đi 1 đường viết chung 1 tập truyện ngắn, chôm mẹ cái tít của TTT, “nỗi chết không rời”.
Cứ tỉnh bơ như người Hà Nội.
Vị TV này, do Gấu được kết bạn FB, và nhờ thế, có đọc lai rai, và có ý nghĩ, văn của bà không chỉ về tính dục.
Có cái gì sai ở đây, như trường hợp “nhà có cửa khóa trái”: Do được ngài tiên chỉ khen, thế là hỏng luôn cả 1 đời văn!

http://harpers.org/

Tờ Harper’s số mới 200 th issue, Jan 2017, Tin Văn đã chôm bài viết về Modiano, nhà văn trẻ kiếm tiếng nói của mình. Nay đi thêm vài đường, nhân dịp đầu năm dương lịch. Cái hồi nhớ của Steiner, cái essay về nhà văn sao hay tự làm thịt mình, và cái truyện ngắn của Isaac Bashevis Singer, Cửa sổ nhìn ra thế giới.
Tay này, bị Bà Huệ, Gió O, tố, nhờ Mafia Do Thái mà được Nobel văn chương.
Không chỉ Bà Huệ, mà Milosz cũng tố, ưa xài đòn sex quá, và, quả có 1 chiến dịch bên lề hành lang nhằm ảnh hưởng lên Uỷ Ban Nobel. Tuy nhiên, ông là 1 trong những tác giả đầu tiên Gấu làm quen, khi ra được hải ngoại. Ông viết nhiều, có nhiều truyện thần sầu, Linda Lê cũng đã từng giới thiệu. Đầu năm đi 1 đường truyện ngắn, chắc cũng “có ní”.

A young writer finds his voice on the radio

UN DYBBUK AMOUREUX
Hồn ma si tình
Isaac Bashevis Singer et son alter ego
Singer và thế thân của ông

Trong L’Anneau de Clarisse, Claudio Magris chào mừng Isaac Bashevis Singer, như một tay kể chuyện cổ gần gũi với "những bậc thầy vô ngã, vô tên của quá khứ, những nhà văn lớn lao giống như tất cả mọi người, và chẳng giống một người nào, bởi vì họ biến thành những con người nói bằng bụng, thay vì bằng miệng, và những nhân vật đa dạng, những hộp cộng hưởng, cho mọi thứ tiếng tơ đồng, của cõi sống."
Như con quỉ cuối cùng, trong một truyện ngụ ngôn của mình, sống bằng cách gậm nhấm một cuốn sách cổ xưa [thuật chuyện núi rừng Hua Tát, bằng một thứ ngôn ngữ Mường Mán], Singer là một meshugah, một tên khùng, sống sót bằng cách, rút ra từ những huyền thoại Do Thái, và những kỷ niệm về một thế giới đã qua, lý do hiện hữu của mình.
Lưu vong qua Mỹ vào năm 1935, khi đó ông 31 tuổi, ông viết bằng tiếng yiddish, và cộng tác trong việc dịch chúng qua tiếng Anh. Ông muốn viết bằng một ngôn ngữ chết, mà sự biến mất của nó báo hiệu sự suy tàn của nghệ thuật.
Nhà văn yiddish, với ông, là một thứ dybbuk, một bóng ma, nhìn, và không ai nhìn thấy được. Viết nhiều, "thi sĩ của lưu vong, không phải theo kiểu Do Thái, mà là một thứ lưu vong đụng tới con người, và nhất là, con người-nhà văn đương thời", Claudio Magris nói về Singer.
Singer cố làm bật ra, bằng một nỗi buồn nhuốm mầu thần bí, tính sống động, và cơn chao đảo, của một thế giới chìm xuồng.

retour aux classiques
par Linda Lê
UN DYBBUK AMOUREUX
Isaac Bashevis Singer et son alter ego

Dans L’Anneau de Clarisse, Claudio Magris saluait en Isaac Bashevis Singer un conteur proche de ces “grands écrivains impersonnels et anonymes du passé, qui ressemblent à tout le monde et à personne parce qu'ils se font les ventriloques indifférents des vies et des personnages les plus divers, et les caisses de résonance impartiales de toutes les cordes du vivre”. À la manière du dernier démon d’une de ses paraboles, qui se nourrit en rongeant un vieux livre de contes yiddish, Singer était un meshugah, un fou qui survivait en tirant des légendes juives et des souvenirs du monde d'hier sa raison d'être.
Exilé aux Etats- Unis en 1935- il avait 31 ans -, il composait ses textes en yiddish, et collaborait à leur traduction en anglais. Il déclarait avoir conscience d'écrire dans une langue morte, dont la disparition annonce le déclin des arts. L'écrivain yiddish pour lui est une sorte de dybbuk, de spectre, qui voit mais n’est pas vu. Auteur prolifique, “poète de l'exil, pas seulement des Juifs mais de l'exil existentiel qui touche l'homme et surtout l'écrivain contemporain”, disait encore Claudio Magris, Singer s'est attaché à dépeindre, avec une mélancolie teintée de mysticisme, la vitalité et le chaos d'un univers qui a sombré.
Le jeune Arele Greidinger, le narrateur de Shosha et l'alter ego romanesque de Singer, affirme sans ambages que le monde est un abattoir et un bordel. Fils de rabbin, tout comme Singer lui-même, et tout comme ce dernier lecteur de Weininger et de Spinoza, Arele se fraye un chemin dans la Varsovie de l'entre-deux-guerres: it écrit une pièce ou l'héroine tombe amoureuse de son dybbuk - on reconnait là l'ébauche de ce qui sera La Corne du belier de Singer. Une actrice américaine et un ancien charpentier qui a fait fortune se proposent de le lancer. L'aventure tourne court avant même d'être sur les rails. Loin de ce microcosme, qui prend de plus en plus conscience de la menace hitlerienne et se tourne vers Staline avant d'ouvrir les yeux sur la terreur qui règne au paradis bolchevique, Shosha, une femme enfant, un peu retardée, répresente l'innocence perdue. Arele poursuit son rêve, refuse de partir pour New York, et choisit de s'installer auprès de cette étrange créature, à peine capable de comprendre ce qu'il écrit.
Fourmillant de personnages qui traversent la scène comme des evadés impatients de tout connaitre avant l'effondrement de ce à quoi ils ont cru, ce roman, qui développe un chapitre d'un livre autobiographique de Singer, Un jour de plaisir, est autant un chant d'amour qu'un kaddish pour les morts auxquels Singer offre un tombeau de papier.
Shosha
Isaac Bashevis Singer
Trad. de l'anglais par Marie-Pierre Bay et Jacqueline Chnéour Ed. Stock, 380 p.,19 €.
Le Magazine Littéraire, Mai, 2007

http://harpers.org/archive/2017/01/a-window-to-the-world/

Some writers begin to write with talent, quickly earn a reputation among readers and critics, and then are suddenly silenced forever. We had two such men at the Yiddish Writers’ Club in Warsaw. One, Menahem Roshbom, had managed, before he was thirty, to publish three novels. The other, Zimmel Hesheles, had at the age of twenty-three written one long poem. Both got enthusiastic reviews in the Yiddish press. But then, as the saying goes, their literary wombs closed up and never opened again.
Roshbom was already in his fifties and Hesheles in his late forties when I became a member of the Writers’ Club. Both were considered good chess players. I often saw them playing together. Menahem Roshbom was always humming a tune, swaying, grimacing, and trying to pluck out the remaining few hairs from his salt-and-pepper goatee. He would raise his thumb and forefinger as if to move a piece, and then pull them back as if they had been singed. It was said that he was a better player than Hesheles, but toward the end of the game he inevitably lost his patience. Menahem Roshbom was a chain-smoker. His fingers and nails were stained yellow, and he suffered from a chronic cough. It was said that he smoked even while asleep. He was tall, emaciated, wrinkled, stooped. After he stopped writing fiction, he had taken to journalism and had become the head feuilletonist at one of the two Warsaw Yiddish newspapers. Although he was sick and it was said that he was consumptive, he carried on with women, mainly actresses from the Yiddish theater. He had in his lifetime divorced three wives, and the children of all his three wives came to him for money. His steady mistress was the wife of a Yiddish actor. It was never determined why her husband allowed her to be with Roshbom. I often heard it said that Roshbom deplored being too clever, too cynical. Frequently in his conversations, and even in his articles, he belittled the value of literature and the delusions of immortality. He had never allowed himself to be honored at a banquet. If someone called him a writer, Roshbom responded: “Maybe at one time . . . ”

What is a self
but that which fights the cold?

Xứ Bắc Kít

Gấu đọc Tô Hoài rất sớm, và giấc mộng, sẽ có ngày tới được nước Nam Kỳ, là do đọc ông mà có.
Khi còn ở xứ Bắc, mỗi lần đói, mỗi lần rét, mỗi lần ăn miếng ăn, ăn thêm một câu nói, là giấc mơ sẽ có ngày tới được nước Nam Kỳ lại trỗi dậy.
Cho tới khi tới được nước Nam Kỳ.
Tưởng thoả mãn, mà thoả mãn thực, nhưng, oái oăm thay, một nước Nam Kỳ khác xuất hiện!
Lúc thì ở nơi BHD, và cái nước Nam Kỳ lần này, khốn nạn thay, lại chính là cái xứ Bắc Kỳ mà Gấu đã bỏ chạy!

Ui chao, liệu ba thứ chiến lợi phẩm, "Bắc Kít nhận hàng", mang bad luck đến, cho, không chỉ xứ Bắc Kít?
Đọc, thì Gấu lại nhớ đến 1 câu chuyện khoa học giả tưởng, hình như do Đặng Trần Huân dịch, giới thiệu.
Giống người chinh phục 1 hành tinh. Đến 1 phát, là chém, là giết, là hiếp, vô tư, thoải mái.
Chẳng phải đợi 30 năm, mà đâu chỉ vài ngày, là xong.
Bữa đó, sáng ngủ dậy, đếch tên nào thèm dậy.
Hoá ra ở hành tinh này, chết, là 1 thứ Devil's bad luck!

Milosz viết về vụ Singer đợp Nobel: Không xứng so với Chaim Grade.

GRADE, Chaim. The Nobel Prize for Isaac Bashevis Singer was cause for violent controversies among Yiddish-speaking New York Jews. Grade was of much better background than Singer; in America, it's best to come from Wilno, worse to come from Warsaw, and worst of all from Galicia. Above all, however, in the opinion of the majority of the disputants, he was a much better writer than Singer, but little translated into English, which is why the members of the Swedish Academy had no access to his writings. Singer gained fame, according to this opinion, by dishonest means. Obsessively concerned with sex, he created his own world of Polish Jews which had nothing in common with reality-erotic, fantastic, filled with apparitions, spirits, and dybbuks, as if that had been the quotidian reality of Jewish towns. Grade was a real writer, faithful to the reality he described, and he deserved the Nobel Prize.

Wilno was an important center of Jewish culture-not just a local center, but on a world scale. Yiddish was the dominant language there, and literature in that language had its main support in Wilno, along with New York, as the number of peridicals and books published there demonstrates. The city was better off before World War I, when it belonged to Russia and profited from its position as a key railroad junction and trading center. This came to an end when the city was transferred to little Poland, although in terms of culture, the interwar period was a time of blossoming. Something of the vitality of past years, especially 1905-1914, also continued. Political parties that had been founded in tsarist Russia were still active, with their prime concern the needs of workers and a socialist revolution-most important of all, the Bund, a separate Jewish socialist party, which wanted to be a movement of Yiddish-speaking workers. It was a counterpart of sorts to the Polish Socialist Party, which, however, since it was considered to be exclusively Polish, had relatively few adherents in the city. It would not be accurate to link the creation of the Jewish Historical Institute with the Bund, and yet in its aim of preserving the cultural heritage of the cities and small towns where Yiddish was used in daily life, one can detect the spirit of the Bund. The Communists were rivals of the Bund and grew stronger with the years; in 1939, they apparently had a majority of followers. Both these parties, in turn, were at war with the Zionists and the Orthodox.

This Jewish Wilno recognized the attractiveness of Russian culture, but was separated from Soviet Russia by the state border. The border was quite close, however, and this produced a phenomenon peculiar to Wilno. Many young people, dreaming of taking part in the "building of socialism," crossed the eastern border without appropriate documents, enthusiastically ensuring their near and dear ones that they would write from there. No one ever heard from any of them again. They were sent straight to the Gulag.

Chaim Grade belonged to the group of young poets called Yung Vilne. In addition to Abraham Sutzkever, I remember the name Kaczerginski. The attitude of this group toward the older generation, somewhat like Zagary's, inclined us to make an alliance with them. We were exactly the same age, and their "Young Wilno" used to come to our readings.

The poet Grade was a descendant of an officer in Napoleon's army named Grade, who, wounded, and nursed back to health by a Jewish family in Wilno, married into it and converted to Judaism. Chaim's mother, who was very poor, was a street peddler whose entire stock fit into a basket. Grade devoted many moving pages of his oeuvre to that pious, hardworking, good woman. She appears against the background of a milieu which followed all the religious customs, and whose common characteristic was extreme poverty.

Chaim's youth in Wilno did not pass without political and personal conflicts. His father, Rabbi Shlomo Mordechai, an addvocate of Hebrew and a Zionist, who held strong convictions and was not much inclined to compromise, engaged in heated arguments with the conservative rabbis. He raised his son to be a pious Jew. Chaim's later history shows that he remained faithful to Judaism, in contrast to the emancipated Singer. As a poet, Chaim quickly achieved recognition and local fame, but he was distinguished from the majority of young people who read Marx and sang revolutionary songs. The Communists' attempts at attracting him to their side were not successful, and Grade became the object of violent attacks. Worse yet, he fell in love with Frumme-Liebe, who was also the daughter of a rabbi and from a family of Zionists who emigrated to Palestine. His Communist colleagues tried in vain to interfere with their marriage.

These details can be found in his four-hundred-page novel memoir called, in English translation, My Mother's Sabbath Days. There he tells in detail about his wartime experiences, beginning with the entry of Soviet troops into the city. His friends' enthusiasm contrasted with the stony sadness of the crowd at the mass in the Wilno cathedral, where he went out of compassion. The chaos of the German invasion in June 1941 separated him from his beloved wife. They were supposed to meet a couple of days later, but he never saw her again. She died, as did his mother, in the Wilno ghetto. A wave of fleeing refugees carried him to the East. After many peripatetic (once, they wanted to shoot him as a German spy) he made his way to Tashkent. After the war, he emigrated to New York. He always writes about the Russians with love and respect. He insists that he never encountered any signs of anti-Semitism in Russia.

His colleagues from the Yung Vilne group, Sutzkever and Kaczerginski, were in the ghetto and then joined the Soviet partisan troops. Sutzkever wound up in Israel, where he edited the only quarterly devoted to poetry in the dying language of Yiddish, Di Goldene Keyt (The Golden Chain).

In America, the poet Chaim Grade developed into a prose writer, and like Singer, who attempted to recover the vanished world of the Jewish towns of Poland, he immersed himself in the past, writing about the shtetls of Lithuania and Belorussia. Singer engaged in fantasy and offended many of his readers; Grade was attentive to the accuracy of the details he recorded and has been compared with Balzac or Dickens. His main theme appears to be the life of the religious community, which he knows well, especially the problems of families in which the wife works to earn money and the husband pores over holy books. One collection of novellas is even called Rabbis and Wives.

I became interested in Grade thanks to my contact with his second wife, his widow. After his death in 1982 (he was seventy-two years old), she began energetically promoting his work and collaborating with his English translators.

MILOSZ'S ABC'S

Chữ người tử tù

Nhà văn Isaac Bashevis Singer, khi phải lựa chọn một số truyện ngắn, để làm một tuyển tập, ông nói đùa, mình đúng là một đấng "quân vương", với ba ngàn cung tần mỹ nữ, và hàng lô con cháu. Chẳng muốn bỏ đứa nào!

Ông sinh năm 1904, tại Ba Lan, di cư sang Mỹ năm 1935, và một thời gian làm ký giả cho tờ báo cộng đồng Jewish Daily Forward, tại New York City. Chỉ viết văn bằng tiếng Iddish, và được coi như nhà văn cuối cùng, và có lẽ vĩ đại nhất của "trường" văn chương Iddish. Vĩ đại hơn, ông là nhà văn Iddish đầu tiên, sống nhờ viết văn. Chúng được dịch ra tiếng Anh, rồi ông được trao tặng Nobel (1978). Là một trong số những dịch giả truyện của mình, với ông, tiếng Anh còn là ngôn ngữ mẹ đẻ thứ hai, nhưng ông thú nhận, ông viết bằng tiếng Iddhish, vì đây là "tử ngữ', và truyện của ông là để cho những người đã chết, đọc.

Trong Nhà Văn Hiện Đại, khi Nguyễn Tuân mới xuất hiện, Vũ Ngọc Phan đã tiên đoán, văn tài của ông sẽ có ảnh hưởng rất lớn tới lớp sau. Có thể mượn nhận định của Sartre, về chủ nghĩa Mác-xít: tùy bút của Nguyễn Tuân quả đã "không thể vượt được", nhất là chất khinh bạc của nó, đã "di truyền" mãi mãi về sau này. Như nhìn ra "phần số khắc nghiệt", để bù lại, trong truyện ngắn, Nguyễn Tuân thường viết về những người đã chết. Ở đó, chất khinh bạc mất hẳn, hoặc được ngôn ngữ kỳ diệu của ông đẩy tới tột cùng, biến thành lòng nhân hậu.

http://tanvien.net/Tribute_1/To_Hoai_mort.html

Một chuyến đi [NQT]

Một chuyến đi [Nguyễn Tuân]

"Nguyễn Tuân hỏi tôi
:-Có nhớ Két không?
-Tay Két trinh sát tiểu đoàn 54?
-Cứ đến ngồi đây mình lại nhớ nó. Không hiểu sao.
Thì ra cái đầu đường đêm hôm chẳng thú vị chút nào, chính Nguyễn Tuân mới đang hồi tưởng..."
(Cát Bụi Chân Ai, trang 12. Tô Hoài, nhà xb Thanh Văn, Cali, không ghi năm).

07/07/2010

"Nguyễn Tuân nổi tiếng với tùy bút, và tùy bút Nguyễn Tuân, nổi đình nổi đám vì chất khinh bạc của nó. Những người viết sau này, không thể nào tới được cái chất khinh bạc "ròng" như vậy, đành phải thay bằng giọng thầy đời, giọng uyên bác, giọng có đi Tây, đi Tầu, có ở Paris, có biết khu "dân sinh" Saint-Germain-des-Prés... Ra cái điều đi hơn Nguyễn Tuân! Trúc Chi có thể "hơn" Nguyễn Tuân ở cái khoản đi, nhưng "may thay", chân truyền Nguyễn Tuân ở cái khoản khinh bạc: khinh bạc như là cực điểm của lòng nhân hậu. Lòng nhân hậu, hay hồn nhân hậu này, theo tôi nên "dịch ra tiếng Tây" bằng chữ la nostalgie, vốn thường được hiểu là hoài hương."

"Mot chuyen di" cua GNV hay qua. Nguoi trong nuoc cung dang viet hang loat ve Nguyen Tuan, nhung khong hieu sao, doc ho cu co cam giac nhu dang nghe mot nhom nguoi noi chuyen voi nhau trong mot... dam gio^~……

Có hai nhà văn “bậc thầy”, đặc Bắc Kít, nhưng Bắc Kít đếch đọc được, do thiếu cái gọi là lòng nhân hậu, có thể, là Nguyễn Tuân và Tô Hoài.
Hai ông này, là bạn dong duổi suốt 1 đời của Gấu Cà Chớn, một ông, từ thời con con nít, một ông, lúc bước vào cõi văn, mơ viết, tập tành viết…

Bài viết “Một Chuyến Đi” của Gấu, là để bye bye đám bạn quen biết qua tờ Văn Học của NMG, như Trúc Chi, Tạ Chí Đại Trường.....
Bye bye, từ giã mục Tạp Ghi trên báo này, để dành hết thời gian làm trang Tin Văn, lúc đầu tá túc nơi báo VHNT trên lưới của Phạm Chi Lan, sau, khi báo đó bị cơ quan chủ quản lấy lại cái domain name “saomai”, Gấu bèn ra riêng, một mình một ngựa làm trang Tin Văn, nếu tính cả thời gian ở trọ, thì phải cỡ từ 1996-97.

Võ Phiến, khi khen Nguyễn Tuân, đã nhắc tới cái cảnh, một em Bắc Kít, cong người, tránh 1 cái hôn, hay 1 làn roi, trong trò "cô đầu" của xứ Bắc Kít. Gấu nhớ là, khi đọc, đã lắc đầu, những câu văn đó, là chỉ để dành cho lũ độc giả mắt trắng dã!

Với mắt xanh, với bạn văn, NT dùng những câu văn rất ư là bình thường, giản dị, thí dụ như đoạn nói chuyện với Tô Hoài về anh chàng Két nào đó, hay câu văn kết thúc Chiếc Lư Đồng Mắt Cua:

Xuyến người bên lương hay bên giáo?

“Phở”, của NT, là cũng dành cho dân thành thị, đồ tứ chiếng, lạc chợ trôi sông. Với dân quê xứ Bắc Kít, NT có những món khác, thí dụ cơm nắm chấm muối vừng. Đọc ông, hay đọc Tô Hoài, khi không bị Cái Ác Bắc Kít hành hạ, là phải tìm ra những món ăn đó, về mặt tâm linh.

Lần viết “Chữ Người Tử Tù”, cho mục Tạp Ghi của tờ Văn Học, ông chủ chi địa, đọc tới những dòng về Nguyễn Tuân, thú quá, bèn gật gù, ông viết văn bằng Tạp Ghi. Tôi không viết được như vậy!

Ui chao, phải đến khi sắp ngỏm, NMG thì ngỏm rồi, thì Gấu mới nhận ra sự thực: NMG không thể viết được những dòng Gấu viết, ấy là vì ông đâu có bao giờ phải ném những hòn đất xuống mộ đứa em trai tử trận, như Gấu!

Cá nhân người viết làm quen với Nguyễn Tuân rất sớm, phải nói là quá sớm. Mới biết đọc, biết viết, "thằng bé" đã nghe đọc văn ông, ở những bậc cha chú trong gia đình. Người bác trong lúc tâm đắc với một người bạn về những viên ngọc vương vãi, trên con đường từ giếng trời trở về trần, vô tình để mãi những viên ngọc trong trí tưởng của đứa cháu. Thế đấy, cậu bé đã dùng những viên ngọc như vậy để đánh dấu những trang sách hồng, Ông Đồ Bể, Cái Ấm Đất, của Khái Hưng. Đánh dấu những trang sách của một chuyện tình (chúng làm cho những lần chia ly bớt thê thảm đi một chút); của cuộc chiến: như những viên đất ném theo, ném theo mãi, xuống lòng huyệt...

Last Christmas of the War

by Primo Levi (1986)
Giáng Sinh chót của cuộc chiến

Primo Levi knew the realities of winter. Many of the memoirs he wrote of his time as a prisoner at Auschwitz are coloured as much by biting cold and endless grey snow as by barbarism and industrial slaughter. This brief piece takes place in the final winter of the war, just before the events described in The Truce, the story of Levi’s long journey home. And it consists of little more than the arrival of a package of biscuits from his family – a dangerous offence in a concentration camp. This small gift, coming as it does after the harrowing things he has experienced, is transmuted into an almost miraculous event, and his giddiness at the prospect of satiety is palpable. But it’s the glints of an intrinsic decency Levi is able to locate in his fellow man, even under the shadow of the darkest evidence of his capacity for brutality, which form the heart of this tale.

Đọc 1 phát, thì bèn nhớ đến Giáng Sinh tưởng là "cuối cùng" của Trại Panat Nikhom, của GCC!

Bụi

"Nhưng nếu không vì dung nhan tàn tạ, chắc gì Thầy đã nhận ra em?"

Những người từng ở Trại Cấm Sikiew, Thái Lan, chắc khó quên được Giáng Sinh 1991.
"Đây có thể sẽ là Giáng Sinh cuối cùng của các con tại Sikiew...", Cha người Thái cai quản địa phận nói với đám người tị nạn. Trại sẽ đóng cửa vào cuối năm tới theo như tin tức báo chí. Và ông cho tiền làm một lễ Giáng Sinh như ở ngoài đời tại nhà thờ ở khu C trong Trại.

Chiều ngu ngơ phố thị

Ngày ủ dột
Buồn dậy muộn
Câu thơ trong giấc ngủ bỏ quên
Nhớ em thảm thiết.

Trong câu thơ chắc có chút hạnh phúc
Cho nên tình yêu là vất vả đi tìm
Tìm em như thể tìm chim
Chim bay biển Bắc anh tìm biển Đông.

Chiều ngu ngơ phố thị
Mơ gặp em giữa đám người xa lạ
Với nụ cười thật ngày xưa
Khi em từ giã.

Kiếp trước tôi có nợ nần chi ông đâu
Mà sao kiếp này ông đòi kiếp khác?
Tôi đã nói ông đừng gặp tôi nhiều
Khi tôi đi rồi
Ông sẽ khổ
Nhưng thôi ông hãy quên tôi đi
Quên đi, quên đi....

Em ở đâu, ở đâu
Thèm một chút mồ hôi trên ngấn cổ
Em ở đâu, ở đâu
Thèm nụ hôn sầu
Lời biếng nói
Đôi tay mềm
mại
mãi
trong tôi.

Lament for Yin Yao

We followed you back for your burial
on Mount Shihlo
And then through the greens of oaks and pines
we rode away home
Your bones are there under the white clouds
until the end of time
And there is only the stream that flows
down to the world of men.

Tiễn DC

Chúng tớ đưa đám bạn DC rồi trở về nhà
Xanh xanh những mấy ngàn dâu, ngàn thông, ngàn sồi…
Xương của bạn DC bi giờ ở bên dưới những đám mây trắng kia
Cho đến tận cùng, của tận cùng, của thời gian
Chỉ có dòng suối là từ phía mây bạc
Chảy về trần gian của lũ chúng tớ

RIP

Gấu không phải bạn DC.
Gấu gặp DC độc nhất, lần qua Cali, ở nhà NDT, nhưng do DC và bạn quí của ông là nhà thơ ngồi bên ly cà phê ghé, nên Gấu phải nhường phòng cho cả hai, và bèn khăn gói qua nhà bạn Bạn.
Giả như không qua nhà bạn Bạn, thì ngỏm củ tỏi ở PLT, bữa quá chán đời rồi!
Đời Gấu cực lạ, lần nào tính tự làm thịt mình, là lần đó, bị kỳ đà cản mũi. Tếu thế.
Về già, ngẫm lại, Gấu mơ hồ 1 điều, Lão Tặc Thiên hình như cần Gấu làm cho Hắn 1 cái gì đó, nên không cho Gấu ngỏm vội
Chờ 1 tí, lát nữa thì được.
Cứ như anh nhà quê ra tỉnh đến Trước Pháp Luật.

Cali Nov/Artists/Writers
1 2 3

TTT 10 years Tribute

Hãy nói cho tôi

Tại sao nỗi cô đơn của tôi
Bài hát của tôi
Giấc mơ của tôi
Trì hoãn
Lâu như thế?

Khuyên

Nè bồ tèo, nghe nè
Sinh dữ
Tử lành
Hãy có tí ti tình yêu
Ở giữa

Harlem

Chuyện gì xẩy ra cho giấc mơ bị trì hoãn?
Liệu nó khô queo dưới nắng gắt như lửa?
Hay mưng mủ như nỗi đau
Rồi bỏ chạy?
Hay thối rữa như đồ ăn thiu
Hay tráng tí đường
Như cục kẹo?
Có khi nào nó trũng xuống
Như chở nặng quá?
Mà, có khi nào
Nó nổ cái đùng?

WINTER MOON

How thin and sharp is the moon tonight!
How thin and sharp and ghostly white
Is the slim curved crook of the moon tonight!

Trăng Đông

Mỏng làm sao, sắc làm sao, trăng đông lạnh đêm nay
Mỏng làm sao, sắc làm sao, trắng ma quái làm sao
Vành trăng gầy đêm nay

SUICIDE'S NOTE

The calm,
Cool face of the river
Asked me for a kiss.

Mẩu giấy để lại trước khi trầm minh

Mặt sông lạnh/lặng lẽ
Xin tớ 1 cú hôn

VAGABONDS

We are the desperate
Who do not care,
The hungry
Who have nowhere
To eat,
No place to sleep,
The tearless
Who cannot
Weep.

Lũ Ma Cà Bông

Chúng tớ là 1 lũ tuyệt vọng
Đếch ke đói
Không nơi
Ăn
Ngủ
Không giọt nước mắt
Không thể sụt sùi

Langston Hughes

Gấu tính sống hoài hoài
Bữa trước ở PLT, Gấu phán, Tớ đang chết
Cả hai đều đúng.
Hai đứa mình phải luôn sẵn sàng cho khoảnh khoắc - những tai ương, niềm vui, và nỗi buồn

Today at 8:07 PM
Dear Gấu Nhà Văn,

"When I first met Karen Zebroff she said "When the Chela (student) is ready, the Guru (teacher) appears." I immediately responded to this ancient traditional saying of Yoga teachers, "No, Kareen, when the Guru becomes ready or perfect, the student appears."

- Foreword by Swami Shyam Acharya for Yoga and Nutrition with Kareen Zebroff

Welcome to Little SaiGon, Gấu Nhà Văn.

Sent from my iPad

Tks
Take Care

Closing time

A tribute to Leonard Cohen, the “high priest of pathos”

“THERE’S this poet from Canada…He plays pretty good guitar, and he’s a wonderful songwriter, but he doesn’t read music, and he’s sort of very strange.” It was an unconventional pitch from a manager hoping to attract the attention of John Hammond, one of the most influential record producers around. But Mr Hammond was intrigued, and decided to invite the poet to lunch. Once they had eaten, the young Leonard Cohen sat down to play a dozen of his tunes. Mr Hammond was hooked: “You’ve got it, Leonard”.

Within a week Mr Cohen was working on his first album and some of his finest songs, “Sisters of Mercy”, “Suzanne” and “Hey, That’s No Way to Say Goodbye” in the studios of Columbia Records. It was 1967, and he was in his 30s. Back in college he was in a folk band with a couple of guys: they wore Buckskin jackets and played their biggest gigs in church basements and school halls. But most of the years since had been spent chasing his ambitions as a poet, writing books fuelled by drugs and making love on an idyllic island in Greece. This did not pay the bills, however, and when the release of his second book “Beautiful Losers” came under fire for having “obscure” sexual content, Mr Cohen decided it was time to look elsewhere. He set off to Nashville and on the way found himself captivated by the scene in New York.

He saw music as his second calling, and rightly so. His words were all the more beautiful put to sound. After 14 albums and a career that spanned into his 80s, Mr Cohen remained unique in his ability to produce songs that could consume the listener, envelop them in darkness and reflection, and offer great comfort and hope all the while. He articulated like no other the universal unease and helplessness felt by society in a changing world. Some, like “If it be your will”, are more akin to prayer than song; others see Mr Cohen having fun, gently mocking those who praise him: “I was born like this, I had no choice, I was born with the gift of a golden voice.”

Despite “Hallelujah” going on to become one of the most widely-covered songs in history, some felt that the weight of his songs may have prevented him from reaching the same commercial success enjoyed by that of his contemporary Bob Dylan, among others. Mr Cohen built up a loyal fan base and widespread appreciation for his transfixing lyrics and painstaking craftsmanship (it took him years to write a single song, a process he described as “like a bear stumbling into a beehive or a honey cache”). Even as Mr Dylan received the Nobel prize for literature, many wondered whether Mr Cohen would have been a more deserving candidate.

On stage, few artists could inspire an audience to weep, to console and to laugh like he did. During his first major tour back in 1972, Mr Cohen implored the audience to stop applauding: he was too nervous, too distracted, and he couldn’t go on singing. When he returned to the stage to sing “So Long, Marianne”, based on former girlfriend and muse Marianne Ihlem, the audience joined in and Mr Cohen and his band were reduced to tears. Backstage and broken, he noted how overwhelming the experience had been.

In the twilight of his life, the conflicted states of mind and nerves that plagued every show of his youth seemed to all but disappear. Forced back on the road after his manager, Kelley Lynch, left him financially broke, Mr Cohen truly came into his own playing three and a half hour sets, right up to each venue’s curfew. In the opening pages of her biography on him, Sylvie Simmons describes Mr Cohen as “a courtly man, elegant, with old-world manners”. Anyone who saw him live knows that to be true. Surrounded by his band, sharing anecdotes and thanks, Mr Cohen electrified the audience with a charm and wit so at odds with the “godfather of gloom” reputation bestowed upon him.

His death last week was met with deep sadness and countless tributes; some, like Kate McKinnon’s heartfelt performance on SNL, a fitting end to a tumultuous few days. Only a month before, Mr Cohen released what was to be his last album, “You Want It Darker”, to critical acclaim. The opening track sees Mr Cohen proclaim “Hineni, hineni, I’m ready, my lord”: it seemed prophetic then, and even more so now. The world may not be ready for his absence, but solace can be found in the body of work he took great care to leave behind.

Còm:

he should have won over Dylan for sure. far more eloquent and subtle.

Bảnh hơn... họ Trịnh nhiều!

"songs that could consume the listener, envelop them in darkness and reflection, and offer great comfort and hope all the while" - a great description. His self-effacing, gracious wit is hard to find.

Độc giả mà còm thế này, quả là thần sầu.

Nói thì "gom vào mình", nhưng quả là cái cảm giác Gấu lần đầu nghe “Ngày Mai Đi Nhận Xác Chồng”, ở Trại Cải Tạo VC ở Nhà Bè.
Đó là lần đầu tiên Gấu nghe bản nhạc, nó “đốt cháy người nghe, ôm lấy họ trong bóng tối, trong bóng tang”... Gấu đã từng đi nhặt xác đứa em trai tử trận….