TIN VAN HOME PAGE - UNICODE VERSION

Đỉnh cao chói lọi
Sinh nhạt Bác
Viên gạch Bác

Cái sự bành trướng về phía Nam là số phần của giống dân quần tụ tại đồng bằng sông Hồng, lúc nào cũng nơm nớp hai hiểm họa, giặc Bắc và lũ lụt. An Nam nhất thốn thổ, mảnh đất sông Hồng nhỏ quá, người cứ đẻ mãi ra, đất thì chỉ có thế, ruộng thì càng ngày càng co lại vì bờ nhiều hơn ruộng, ruộng thì ngày càng cằn cỗi vì con đê sông Hồng chặn hết mọi phù sa mầu mỡ, nước sông ngày càng đục ngầu, mầu như mầu máu. Kể từ khi có Đàng Trong, là toàn thể cộng đồng Bắc Hà nhìn về nó, như là Miền Đất Hứa. Thành ra giải phóng Miền Nam thống nhất đất nước, hai miền chan hòa, là giấc mơ đẹp nhất của xứ Bắc Kít.
Nhưng không ai có thể ngờ được, nằm bên dưới giấc mơ đẹp nhất, là Cái Độc, Cái Ác của một miền đất.
Chỉ đến khi lấy được Miền Nam thì Cái Ác mới lộ diện.
Phải đầu hàng, không có bàn giao bàn giếc mẹ cái gì hết! Bố khỉ!
Mày phải đầu hàng, vì tao là kẻ chiến thắng, đất đai của mày, nhà của mày, vợ con của mày, của cải của mày, căn cước của mày… tất tất của tao, của chúng ông, tất tất đều chiến lợi phẩm. Hiểu chưa, chú gà tồ Big Minh!

"Le vent se faufilait silencieusement entre les failles, dans les gouffres de la montagne, avant de s'abattre sur les hameaux avec des gémissements comme venus de l'au-delà." Extrait
[Gió luồn qua những hẻm núí trước khi quất xuống làng mạc như những tiếng ma rên quỉ hờn] (1)

(1) Nhìn hình, Gấu bỗng nhớ đến Sến Cô Nương, và cái cảnh Cô Nương ra đầu ngõ...
Rõ chán!
Nhưng DTH, thay vì ra đầu ngõ, thì qua tận Paris!

Duong Thu Huong, Damnés du Vietnam

Tran Minh Huy, của tờ Le Magazine Littéraire đọc Đỉnh Cao Chói Lọi: Những kẻ trầm luân của Việt Nam
Au zénith est le livre d’un écrivain engagé, presque enragé, qui s’interroge avec douleur : Comment les héros de la guerre contre les Français en sont-ils venus à se plier à la culture du mensonge propre aux dictatures, et à se renier ?
Đỉnh cao chói lọi là một cuốn sách của một nhà văn dấn mình đến khùng điên, rồ dại, một nhà văn đau đớn tự hỏi: Tại làm sao, như thế nào, mà những anh hùng thời chống Tây sau cùng lại quỵ luỵ thứ văn hóa dối trá đặc sản của những chế độ độc tài, và từ chối chính họ?
Note: Từ Trầm Luân, được sử dụng ở đây, có thể là từ Debout, les Damnés de la terre, của Marx?
Vùng lên, hỡi những kẻ bị trầm luân, đọa đầy của thế gian này!
*
Những kẻ đọa đầy của Việt Nam
Với Đỉnh Cao Chói Lọi, một trong cuốn sách đẹp nhất của bà, DTH trở lại, qua ngả giả tưởng, với một thời kỳ tàn khốc, và ít được biết, của cuộc đời HCM. Để gìn giữ hình ảnh của Người, một vì thánh cống hiến hết mình cho đất nước, một nhà khổ hạnh chẳng hề bận tâm, chẳng để vướng mình vào bất cứ một thú vui xác thịt, Bộ Chính Trị đã không ngừng xóa sạch bất cứ một bóng hình người phụ nữ nào kế bên vị anh hùng quốc gia.
Chính vì vậy mà Xuân, cô vợ trẻ, mà HCM có với cô một trai [và một gái, như trong Đỉnh Cao], bị hãm hiếp và giết chết, bởi đích thân Ngài Bộ Trưởng Nội Vụ, khi cô muốn công khai hóa, chính thức hóa, cái chuyện, Bác Hồ là chồng của tôi, tôi là vợ của Bác Hồ. Cái vụ sát nhân của Ngài Bộ Trưởng Nội Vụ được dàn dựng như là một tai nạn xe hơi, và người ta còn tìm thấy ít lâu sau đó, xác của một cô gái bà con [cô em gái, như trong Đỉnh Cao]. Và chính người chồng tương lai của cô gái này đã la lên, sau khi được cô vợ sắp cưới kể cho nghe tất cả câu chuyện đã bao lâu bị chế độ ém nhẹm.
Vụ Bác Hồ có bồ nhí này, đã từng gây chấn động hải ngoại khi cuốn Đêm Giữa Ban Ngày của VTH xuất hiện. Tuy nhiên, ở VTH, nó chỉ là thứ yếu, so với bận tâm chính của tác giả, về một ‘bông hồng khư khư cầm trên tay khi đi tù’. Nói rõ hơn, VTH bận tâm tả cuộc tù của ông, khí tiết của ông, và thái độ không hận thù những kẻ tống ông vô tù. Với DTH, và Đỉnh Cao, qua bản tiếng Pháp, và bản tiếng Anh sắp sửa ra mắt, cả thế giới mới được thưởng lãm.

Dấu ấn CS và của truyền thống đè lên cuộc sống riêng tư của từng cá nhân là một trong những chủ đề lớn xuyên suốt những tác phẩm của DTH: Chuyện tình kể trước rạng đông cho chúng ta thấy bàn tay lông lá của Đảng thò ra ngăn cản một cặp không được sáp lại với nhau, trong khi trong Chốn Vắng, cô Miên bị Đảng bắt phải trở về sống với cái bóng ma của chủ nghĩa CS, nhập vào anh chồng cũ, tưởng là đã chết mất xác, bỗng một ngày xấu trời, từ địa ngục bò về. Những tình cảm cá nhân, nỗi ước ao xây dựng một cuộc sống gia đình riêng tư, thầm kín, chẳng là cái thá gì, chẳng có ký lô nào trước bổn phận đối với tập thể, đám đông… Đỉnh Cao Chói Lọi đẩy những thảm kịch cá nhân như vậy lên đến tột đỉnh, qua hình ảnh một vì thánh của đất nước, bị kết án, bởi vì là thánh, nên không được quyền làm người bình thường: Hình ảnh vị Chủ Tịch ở trong cuốn tiểu thuyết thì buồn bã, tang thương, rách nát, muốn làm người mà không thể làm người, không ai cho làm người nữa, thật khác xa hình ảnh vị cha già dân tộc.

Ainsi Hitler acheta les Allemands
Vậy là Hitler đã mua dân Đức.
Trong loạt bài trên tờ báo Pháp, Thế giới ngoại giao,Tháng Năm 2005, nhan đề “Những mặt bị che giấu, bị ỉm đi, của Đệ Nhị Chiến", sử gia người Đức, Gotz Aly, trong cuốn sách của ông được trích đoạn đăng trên báo nói trên, "Nhà nước nhân dân của Hitler, Ăn cướp, cuộc chiến về sắc tộc và chủ nghĩa xã hội", [nguyên tác tiếng Đức], cho rằng chủ trương của Hitler là vỗ béo dân Đức bằng những của cải ăn cướp của Do Thái, và Âu Châu. Và chính vì vậy, mà cả nước vờ đi, và tự nguyện biến thành đao phủ thủ trong vụ làm cỏ dân Do Thái.

Chúng ta tự hỏi, liệu giống dân Yankee mũi tẹt cũng đã được nhà nước vỗ béo, bằng một chủ trương như vậy?
Đúng như thế, theo Gấu, nhưng sự tình phức tạp hơn nhiều đối với giống dân từ đời thuở nào, bị Phương Bắc đuổi chạy có cờ, cuối cùng xô dạt về miền đồng bằng sông Hồng, quần tụ lại và lập nên nền văn minh Bắc Kít.
*
Pour essayer d'apporter une réponse convaincante, je considère le régime nazi sous un angle qui le présente comme une dictature au service du peuple...
Để đem đến một câu trả lời đáng tin cậy, có sức thuyết phục, tôi sẽ nhìn chế độ Nazi dưới góc độ, qua đó, nó được coi như là một chế độ độc tài phục vụ nhân dân.
Đúng là quan điểm của Đảng ta, tại Miền Bắc! Sở dĩ đám Mít Bắc cung cúc tận tụy một lòng một dạ với Đảng, chính là vì họ nghĩ, Đảng phục vụ nhân dân ta, thế mới bỏ mẹ!Từ Euthanasie tới Solution Finale

Trước khi thực hiện Giải Pháp Chót, tức làm cỏ dân Do Thái, Nazi cũng chơi cú ‘tổng diễn tập’ “Euthanasie” [cho đi tầu suốt những người già cả, bịnh hoạn, những bệnh nhân tâm thần bằng phương pháp chết không đau]

Tôi chia sẻ với Hoàng Hưng trong bài “Từ cách thưởng Hoa đến nhân cách Việt”. Hiện tượng ngang nhiên vặt trụi hoa anh đào chỉ trong một ngày người Nhật mang hoa đến triển lãm cho dân chúng Thủ đô Hà Nội thưởng thức, cũng như việc dẫm đạp bừa bãi và thi nhau bê hết mọi thứ trên đường phố hoa cũng ở Thủ đô trước Tết âm lịch báo hiệu một hiểm họa lớn hơn thế rất nhiều. Đó là: sự khủng hoảng đạo đức trong xã hội chúng ta đã vượt khỏi cái ngưỡng mà như một quy ước vô ngôn, mọi xã hội văn minh không bao giờ cho phép vượt. Hãy cứ nhìn vào nhiều ngõ ngách của đời sống, bất cứ vùng miền nào cũng diễn ra như cơm bữa những chuyện nhức nhối mà lý trí thông thường không thể giải thích, đôi khi có cả những chuyện tưởng chừng đã chạm đến bản năng sinh tồn nó phân biệt con vật với con người (mẹ ném con xuống sông, bố giết con, ông giết cháu, con giết bố giết mẹ…)[1] . Phải coi đây là một sự băng hoại không thể xem thường, một cảnh báo về nguy cơ tồn vong của cộng đồng dân tộc (bên cạnh những vấn đề vốn cũng đang cháy bỏng tâm can nhiều người lâu nay như sự suy thoái chưa cứu vãn nổi của ngành giáo dục đào tạo, việc bị ép “tới số” trong tranh chấp biên cương, lãnh hải mà lại phải cố tình tránh né, và việc mặc nhiên - hay là liệu pháp của chữ nhẫn? - đưa người Trung Quốc vào khai thác bauxite ở “Mái nhà Đông Dương”…).
Nhưng vì sao dẫn đến tình trạng ấy? Câu hỏi này đòi hỏi phải được giải đáp sâu sắc, tỷ mỉ, từ nhiều bình diện mà truy cứu đến tận gốc. Một đáp án vội vàng nào cũng chỉ là ứng phó tạm thời. Dẫu sao có còn hơn không, hãy góp nhiều cách nghĩ, có thể cảm tính cũng được đi, để soi rọi vào sự thật phũ phàng, giúp các nhà khoa học lần tìm ra manh mối. Từ góc độ xã hội học lịch sử mà nói, thiết nghĩ, hình như từ rất lâu rồi người ta đã quá quen với kiểu hành xử dung dưỡng cho cái ác, cái tham, cái dối trá, cái bợ đỡ, cái hèn hạ… núp bóng cái chân, cái thiện, cái chính trực để tung hoành một cách hợp pháp như một lối sống đương nhiên mà ai cũng phải chịu đựng, và sau nhiều thập kỷ đã biến thành một hiệu ứng tâm lý chai lỳ, mất sức đề kháng, thậm chí ở một số ít nào đấy mất luôn cả phản xạ thiện lương. Dư luận cộng đồng đã phản ứng thế nào trước những vụ việc khủng khiếp như vừa dẫn ở trên? Nhà chức trách đã có biện pháp gì đối với hàng loạt “Những phận người chết chậm”[2] mới chỉ điều tra riêng ở một tỉnh Thái Bình mà đã thấy kinh rợn? Chưa thấy có một tín hiệu đủ làm cho một ai an lòng. Ngược lại, có vẻ như “sống chết mặc bay”, kẻ mất hết lương tri cứ thế mà vào tù, rồi lại tiếp tục sinh ra những kẻ khác; người bị dị tật thê thảm cứ thế mà chui rúc dưới hầm sâu chờ ngày tận số.
Nguyễn Huệ Chi [Talawas]
Gấu này đã báo động từ lâu rồi! Tình trạng này, nguồn cơn này… ở đỉnh cao chói lọi, là chiến thắng Miền Nam, mà ra, mà dẫn tới!
Đây là đòn gậy ông đập lưng ông, hay phản ứng ngược, của chiến thắng thần kỳ.
Đang là Kẻ Cứu Vớt, đùng một cái, sau 30 Tháng Tư, biến thành Quỉ Vương.
Không phải Gấu, mà là D.M Thomas, khi đọc, và viết về của cuộc đời Solz, nhìn ra quái trạng này!
The Moment
3.10.09: New York City
NOBEL LAUREATE AND HOLOcaust survivor Elie Wiesel calls Bernie Madoff evil, and who better to judge? Both Wiesel and his foundation were wiped out, along with thousands of other investors in Madoff's $50 billion Ponzi scheme.
Families were ruined; victims have killed themselves; charities have had to shut down. So, what punishment could fit such crimes, and what are the odds that anyone will come away feeling that justice was done?
We have met thieves before, but few so epic ally wicked. There is something about Madoff's ability to look people in the eye as he stole from them, to accept accolades from the charities he was destroying, to absorb the praise of people who trusted him over decades of deception. He started out as a lifeguard, then let people drown.
"Cái vụ này", nhìn một cách nào đó, giống y chang quả lừa của Madoff. Quái quỉ thế.
Elie Wiesel, Nobel hòa bình, sống sót Lò Thiêu gọi Madoff là Quỉ. Còn người nào, đủ tư cách, thẩm quyền hơn ông? Cả ông, và Hội từ thiện của ông đều chẳng còn đồng xu dính túi, sau cú lừa, nhưng trước đó, dưới mắt nhiều người tin cậy, và hàm ơn, thì Madoff đúng là kẻ cứu vớt.
Trước 30 Tháng Tư 1975, Miền Bắc, VC chẳng là kẻ cứu vớt dân Mít ư?
Sau 30 Tháng Tư, The Moment, bộ mặt Quỉ mới lộ ra.
Cái Ponzi Scheme mà chẳng có đỉnh cao chói lọi của nó sao?
We have met thieves before, but few so epic ally wicked: Câu này mà chẳng tuyệt sao, khi áp dụng cho cả một miền đất, đúng hơn, cho Bắc Bộ Phủ: Chúng ta đã từng gặp kẻ trộm, kẻ cướp, nhưng ít kẻ ‘hoành tráng, sử thi, đỉnh cao chói lọi’ như [mấy] tay này!
Dân Mít cũng tin vào những chân lý “Không có gì quí hơn độc lập tự do, đánh thắng trận giặc này…..” và đã giốc hết mọi công sức, của cải, tính mạng vào cuộc chiến thần kỳ, và đúng ‘Thời Điểm”, the Moment, 30 Tháng Tư, là vỡ mộng.
Vỡ mộng rồi, thì là thảm họa.
Milosz đã từng gọi năm 1942 là Anus Mundi của Ba Lan. Mít chúng ta cũng có năm 1975, là Anus Mundi.
*
Năm Thế Giới
Trong lúc Gấu đi giang hồ vặt, thì đọc tin nhà thơ Milosz mất, ngày 14 tháng Tám, 2004.
Anus Mundi có nghĩa là hậu môn của thế giới. Theo Milosz, một người Đức đã viết ra định nghĩa này, để chỉ xứ Ba Lan, vào thời điểm 1942.
Nhưng Anus Mundi lại làm cho người đọc liên tưởng tới từ Anno Mundi, tiếng La Tinh, có nghĩa là "vào năm của thế giới" [in the year of the world], tức khi thế giới bắt đầu.
Milosz định nghĩa Anus Mundi: The cloaca of the world.
Như chúng ta đã biết, chỉ có loài vật thượng đẳng mới có cơ quan sinh dục riêng, hậu môn, nơi để bài tiết, riêng. Với loài hạ đẳng, chỉ có cloaca, tức hậu môn, dùng cho cả hai việc, làm cơ quan sinh dục và làm nơi bài tiết.
Xứ sở Balan vào năm 1942, là anus mundi, là theo nghĩa đó.
Khi Gấu mượn từ này của Milosz, trong bài viết về Nếu Đi Hết Biển của Trần Văn Thuỷ, là theo nghĩa của từ Anno Mundi, năm bắt đầu thế giới, và còn theo nghĩa năm Thượng Đế từ bỏ chúng ta, của triết gia người Do Thái, Emmanuel Levinas.
Và Gấu coi đó là năm 1975, đối với Việt Nam.
Hậu môn của thế giới.
Năm Thế Giới.
Năm "Chúa đã bỏ loài người, Phật đã bỏ loài người". [TCS].
Năm chân lý "nước Việt Nam là một", bị lường gạt.
Bị làm nhục.
Nhật ký Tin Văn
Note: Bạn nhìn hình trên, Madoff, the moment, rồi nhìn hình Big Minh, và ngẫm lại câu của BT, coi có ý chang:
-Chúng mày còn cái chó gì nữa mà… bàn giao!

Đại úy [VC] Phạm Xuân Thệ tay vẫn lăm lăm súng ngắn, áp giải Dương Văn Minh, Vũ Văn Mẫu ra xe đi đến đài phát thanh.
DVM chắc không bao giờ nghĩ VC đối xử với ông như thế này?

Ảnh chụp trong phòng thu âm, đài phát thanh Sài Gòn 30-4-1975, chuẩn bị phát băng tuyên bố đầu hàng của Dương Văn Minh. Tác giả bức ảnh này là nhà báo Kỳ Nhân - một nhà báo đối lập trước năm 1975, lúc đó đang cộng tác cho Hãng tin AP (Mỹ). Người đứng ngoài cùng bên phải là Đại úy [VC] Phạm Xuân Thệ. Nguồn: Tuổi trẻ

Cái ảnh mà Tín đưa ra để cho rằng mình là người tiếp nhận sự đầu hàng của Dương Văn Minh là cái ảnh này.
*
Có một chi tiết thú vị về sự đối đầu cái tôi - cái ta trong cuốn sách “Giải phẫu cái tự ngã” của chuyên gia tâm thần Nhật Bản Takeo Doi (mà tôi mới dịch cho NXB Tri thức): các nhà quan sát tâm lý xã hội Nhật nhận thấy rằng: người Nhật sống trong nước Nhật rất tuân phục kỷ luật của tập thể “nhóm” - nhiều khi đến mức có thể nói là mê muội, nhưng khi ra nước ngoài du lịch, họ thường là thành phần “quậy” nhất, có lẽ là để bù lại sự nhẫn nhịn kéo dài mà mình phải chịu trong vòng cương toả của nhóm. Phải chăng sự quậy phá mang tên Hoa của ta cũng là một cách giải toả tâm lý tương tự của người Hà Nội sau những tháng ngày chịu sự cai quản nhiều khi khiên cưỡng của cả một hệ thống từ nhà trường, đoàn thể, đến khu phố, làng xóm, gia đình?
Hoàng Hưng [Talawas]
Đúng như thế, nhưng Hoàng Hưng chỉ nhìn thấy một nửa vấn đề. Những ngày tháng chịu sự cai quản, là vì giấc mơ tuyệt đẹp, giải phóng Miền Nam, thống nhất đất nước.
Chỉ đến khi, người dân thất vọng, vì bị đánh lừa, tới lúc đó, mới có phản ứng ‘quậy’.

Giấc mơ giải phóng Miền Nam thống nhất đất nước là giấc mơ tuyệt vời nhất của Miền Bắc, và nó càng thêm tuyệt vời khi rong ruổi với giấc mơ Mác Xít về một con người hoàn toàn, l’homme total, con người mới xã hội chủ nghĩa. Nhưng nằm dưới đáy sâu lịch sử của một miền đất, nằm nơi đáy sâu của bất cứ một con người Miền Bắc, vừa đẻ ra là đã có rồi, kể từ khi có Đàng Trong, còn là con thú săn mồi sống mà nhân loại có từ thời ăn lông ở lỗ, và cùng với con thú đó, là cơn đói khát, ao ước được thoả mãn, thành thử rong ruổi với cái tốt, còn là cái xấu, cái đại ác của một miền đất quá cằn cỗi vì thiên nhiên khắc nghiệt ảnh hưởng tới lòng người hà khắc, chai đá.
Tới thời điểm 30 Tháng Tư, thì cái tốt mất hết, chỉ còn cái xấu, con thú xổ chuồng, khi đẩy được Miền Nam vào thế bại trận, biến cả một miền đất thành chiến lợi phẩm. Đó là sự thực về cuộc chiến, theo Gấu.
Câu nói của DVM, chúng tôi chờ mấy ông để bàn giao, và hành động trước đó, đuổi Mỹ ra khỏi Miền Nam trong vòng 24 tiếng, bắt VNCH bỏ súng, nói lên tấm lòng của người Miền Nam, nhưng câu nói của Bùi Tín, cũng nói lên "tấm lòng" của người Miền Bắc. Sự thực của cuộc chiến, chỉ cần hai câu nói, là quá đầy đủ!

Gấu này tin rằng, ngay trong đám tinh anh của sĩ phu Bắc Hà cũng không nhận ra cái phần đẹp nhất của giấc mơ giải phóng Miền Nam của Yankee mũi tẹt, chính vì vậy mà DTH cho rằng, đây là cuộc chiến ngu xuẩn nhất của dân Mít.
Bạn phải nhìn ra cái phần đẹp nhất của nó, thì mới có thể tưởng niệm những liệt sĩ của Miền Bắc, như nữ thi sĩ Xuân Quí, như Đặng Thuỳ Trâm được. Và, ở bên kia thế giới, họ mới bớt đau lòng.
Giấc mơ đẹp biến thành hiện thực khủng khiếp, chính là do Cái Độc Cái Ác của một miền đất mà ra.
Chính Cái Độc, Cái Ác này đã đẩy họ vô chiến trường, như chính họ thú nhận trong nhật ký. Họ quá tởm nó, mà bỏ Đất Bắc, một phẩn.
Sở dĩ Lời Dối Trá được muôn người một một tin theo, ấy chính là vì nó hợp với giấc mơ của muôn người
Gấu đã mường tượng điều này, khi viết về bài thơ Điện Biên của Tố Hữu:
"Balzac mô tả cái nón, là bởi vì có người đang đội nó" (3). Đằng sau những loa dậy đất, đèn đuốc đỏ rực bản làng, có một giấc mơ - cái thật trong tương lai - mà cả một miền đất muốn vươn tới, muốn sở hữu. Chúng ta phải hiểu như vậy, thì mới giải thích được, dù chỉ một người ngã xuống ở mảnh đất Điện Biên.
Như chúng ta đều biết, giấc mơ đã không trở thành hiện thực, và đó là những cay đắng giấu kín đằng sau nụ cười hiền như Phật của Tố Hữu.
PXA, đến giờ chót, đi không được, là cũng vì giấc mơ thất bại đó, chắc hẳn?
*
Đừng nói cho ai biết, bạn mua số báo này.
Tờ Văn học Pháp, Le Magazine Littéraire, số tháng Bẩy & Tám, 2005, là về một thứ hạnh phúc quái đản, hạnh phúc thấy mình bị bách hại, bị săn đuổi, tức chứng hoang tưởng, la paranoia.
Tờ báo cảnh cáo bạn đọc, như trên, và khuyến cáo, nên lén lút đọc, tránh những con mắt tò mò, và giải thích: hoang tưởng sinh sôi, nẩy nở trong im lặng, trong bí mật, và trong nghi kỵ.
Và nếu chúng ta đồng ý với quan điểm của Francois Rostang, tác giả cuốn "Làm sao cho một tay hoang tưởng cười?", hoang tưởng là dấu hiệu của một xã hội khép kín, chỉ tin vào chính nó, trop sure d'elle-même, thì cái chế độ hiện thực XHCN của nhà nước ta nên đổi tên thành xã hội hoang tưởng.
Ông trích dẫn Nietzsche: Không phải sự bán tín bán nghi, mà chính cái điều quá tin tưởng, quá chắc ăn, làm cho chúng ta trở nên khùng.
["Ce n'est pas l'incertitude qui rend fou, c'est la certitude."]
Hai Lúa tin rằng, cơn sốt nhật ký thời chiến, là cũng nhằm giải thích một câu hỏi nhức nhối: Tại làm sao cả một miền đất lại nhắm mắt nhắm mũi lao vào cuộc chiến đó? Tại làm sao mà lại tin tưởng quá như thế, về một "chân lý": "Đường ra trận mùa này đẹp lắm"? Và tại làm sao, kết quả của nó, lại quái đản như thế đó?
Hiện tượng Trâm Thạc
Phê bình không phải chuyện 'nâng bi' chân lý của quá khứ, hay chân lý của những kẻ khác. Nó là một công trình làm sao cho thời đại của chính chúng ta bớt ngu được chút nào hay chút đó.
[Mô phỏng câu của Roland Barthes, bản tiếng Anh: Criticism is not an 'homage' to the truth of the past or to the truth of 'others' - it is a construction of the intelligibility of our own time. R. Barthes: Phê bình là gì?, trong Tiểu luận Phê bình, Critical Essays].
Vương Trí Nhàn, người biên tập, trên BBC, cho biết, trong đời làm xuất bản, làm văn nghệ của ông, khoảng 40 năm, chưa có hiện tượng nào như thế này.
Vẫn sử dụng câu của Barthes, chúng ta có thể gà nhà phê bình họ Vương: Đó là vì, chưa bao giờ người Việt mong được bớt ngu đi một tị như là bây giờ.
Để hiểu tại làm sao, sau một đêm 30 tháng Tư, ngủ dậy, tưởng nhìn thấy cái nhà Việt Nam to lớn hơn, một con người Việt Nam hạnh phúc hơn, thanh thản hơn, thì lại thấy một con bọ!
Nhật Ký Tin Văn