Nhiều anh em chúng tôi đã từ bỏ, lên tiếng phê phán nhưng hầu hết vẫn cho rằng nguồn gốc thực tế của học thuyết Mác là sự phản ứng trước các mặt trái tàn ác của tiền bạc, thống trị, cướp đoạt của chủ nghĩa tư bản, chủ nghĩa đế quốc chứ không phải là con quỷ từ dưới địa ngục trồi lên phá hoại trần thế này như có nhiều người trong các vị gán cho. Riêng ở Việt Nam thì cũng vậy thôi.
Nguồn: Talawas
*
Con quỉ này, không liên can đến các vị trên talawas, mà từ "chuồng heo", từ "địa ngục" trồi lên trang... Tin Văn.

Sau đây là một số dấu vết của nó.
Viên y sĩ đá cánh cửa bật tung, và "giải thoát" (deliver: sinh nở, giải thoát) - trước sự sững sờ của ông - người chăn và hai con ngựa, từ nơi chuồng heo. Như sự xuất hiện của cái mũi, từ ổ bánh mì, trong chuyện của Gogol, sự xuất hiện của người chăn và hai con ngựa trong "Y sĩ Đồng quê" đã được miêu tả hầu như là một cơn đẻ (as a birth): người chăn ngựa bò ra "bằng bốn chân", hai con ngựa, "con nọ tiếp con kia, bốn chân lẳn vào mình..." Cắn vào má Rose là hành động đầu tiên của người chăn ngựa, vì vậy mà viên y sĩ gọi anh là "đồ súc vật". Tính dâm tà của anh, và vụ xâm phạm cô gái thực sự mang tính thú vật. Viên y sĩ có thể nghe "cánh cửa nhà tôi long ra từng mảnh dưới những cú đập của tên chăn ngựa". Cùng lúc, tên chăn ngựa đóng vai quen thuộc của quỉ dữ, trong chuyện dân gian, đề nghị một chuyện trao đổi ma quái. Tên giữ ngựa/con quỉ như từ dưng không trồi lên, dụ khị (offering) thân chủ của nó: mày muốn được cái đó hả, thì đây này; nhưng, cái mà con quỉ lấy đi còn quí giá, còn ý nghĩa hơn nhiều. Viên y sĩ nói: ta sẽ không đổi chuyến đi với cái giá cô gái. Nhưng một khi ông chấp nhận đôi ngựa, "định mệnh đã an bài"!
Tội lỗi ngồi thu lu đằng sau "cánh cửa ọp ẹp của cái chuồng heo đã bỏ hoang từ bao nhiêu năm tháng..."
Tchekhov và Kafka
Tatyana Tolstaya, trong một bài người viết tình cờ đọc đã lâu, khi còn ở Trại Cấm, và chỉ được đọc qua bản dịch, Những Thời Ăn Thịt Người (đăng trên tờ Thế Kỷ 21), cho rằng, chủ nghĩa Cộng-sản không phải từ trên trời rớt xuống, cái tư duy chuyên chế không phải do Xô-viết bịa đặt ra, mà đã nhô lên từ những tầng sâu hoang vắng của lịch sử Nga. Người dân Nga, dưới thời Ivan Bạo Chúa, đã từng bảo nhau, người Nga không ăn, mà ăn thịt lẫn nhau. Chính cái phần Á-châu man rợ đó đã được đưa lên làm giai cấp nồng cốt xây dựng xã hội chủ nghĩa. Bà khẳng định, nếu không có sự yểm trợ của nhân dân Nga, chế độ Stalin không thể sống dai như thế. Puskhin đã từng van vái: Lạy Trời đừng bao giờ phải chứng kiến một cuộc cách mạng Nga!
Bây giờ đọc lại Phan Khôi, liệu chúng ta có thể hiểu ông nhiều hơn, khi không giản lược câu chuyện ông kể, về Cỏ Cụ Hồ, chỉ là một cách xả xú báp của một vị thâm nho, trước chế độ độc tài, theo suy nghĩ châm biếm, hài hước là khí giới của kẻ yếu thế. Trong Nhân Văn Giai Phẩm, ông kể chuyện Điện Biên, và sự xuất hiện một thứ cỏ tại vùng này. Cỏ nở hoa, "không thể ngửi được". Người Miền Bắc gọi là hoa cứt lợn (heo). Nhưng người dân Điện Biên vì thấy cỏ xuất hiện cùng lúc với quân đội Cộng Sản, nên gọi là Cỏ Cụ Hồ.
Nơi Người Chết Mỉm Cười
*
An idea is not responsible for the people who believe in it.
Một tư tưởng thì đếch có phải chịu trách nhiệm, về cái chuyện, cả một dân tộc ngu muội đã tin vào nó.
DON MARQUIS

Đọc cái thư trên talawas này, đoán ngay ra rằng thì là, đây là của một ông VC Nam Bộ, và Gấu bỗng nhớ đến một ông VC Nam Bộ khác, một người thân trong gia đình, phía bên mẹ của mấy Gấu con Gấu cháu.
Cả lò nhà mày là Cộng Sản, ra ngoài đó liệu mà viết. Quả đúng như thế, họ hàng bên nội bên ngoại của Gấu toàn là VC. Cái ông VC, cậu T. của tụi này đó, khiến Gấu đã có những lúc nghĩ rằng, chỉ cần một tay như vầy, là chủ nghĩa Cộng Sản được cứu rỗi, cho dù nó gây ra đủ thứ tội ác, đến cỡ nào đi chăng nữa !
Nhân vật này còn làm nhớ tới tay Rubachov, trong Đêm Giữa Ban Ngày của Koestler.

Sở dĩ, các vị ở trong nước, như tác giả bức thư trên, và có thể, các vị ở...  talawas, đều không nhìn thấy con quỉ, theo Gấu, là do cái vị trí đứng, để nhìn. Thế của Gấu, là đứng, ở đằng sau Gấu, là cả thế giới, nhìn về Việt Nam, con các vị, đều đứng từ Việt Nam nhìn ra thế giới!
Cho dù có những vị hiện không đứng ở Việt Nam, nhưng, mỗi khi nhìn cái gì dính tới Việt Nam, là đều nhìn theo cái kiểu đang đứng ở Việt Nam.
Có khi con quỉ ở ngay chính trong họ, nên làm sao nhìn thấy?
Chứng cớ? Cho tới nay, chỉ có Tin Văn là...  nhìn thấy con quỉ !
*
Hai lần trở về, đi đến đâu, khi đã đạt được một chút tin cậy, Gấu đều được hỏi, có thấy ở nước người, bọ nhiều, và dữ như ở Việt Nam.
Gấu thật khó trả lời. Làm sao cắt nghĩa được, trường hợp đang từ vô cực dương [Hãy nhớ lại giấc mơ của nhân loại, sáng ngủ dậy thấy mình là người Việt Nam], biến thành vô cực âm [Sáng ngủ dậy, biến thành bọ]. Làm sao nói cho họ hiểu, là ở đâu cũng có bọ, nhưng bọ ở Việt Nam khác hẳn bọ thế giới. Chưa có dân tộc nào có được "giấc mơ của cả nhân loại" như trên, thì làm sao có dân tộc nào có được thứ bọ Việt Nam?
Đây không phải là tình trạng vài con sâu làm rầu nồi canh, mà chính nồi canh đẻ ra sâu, ra bọ.
Thế mới kinh. Thế mới quái. Thế mới dị thường!

Sécheresse du coeur dissimulée derrière un style débordant de sentiments.
Sự khô héo của con tim ngụy trang bằng văn phong vãi linh hồn.
Cứ mỗi lần đọc ba cái thứ tâm tình, nhìn lại cuộc chiến... là Gấu nhớ đến câu trên, quái quỉ thế.
Nhưng, có lẽ câu của Brodsky nói về dân Nga, là một lời cảnh báo 'nhẹ nhàng' hơn chăng?
*
Chẳng có một xứ sở nào đã luyện được cái tay nghề tài tình trong việc huỷ diệt linh hồn của dân mình như nước Nga. Và chẳng có một nhà văn nào lại có thể làm lành lặn linh hồn đó; không, chỉ có Trời, Phật, Thần Thánh mới có thể làm được điều này.
*
Nhưng, vẫn Brodsky, là những dòng tuyệt vời nhất, về chế độ khốn kiếp đó!
*
Dòng thơ của Frost, trong “The Star-Splitter” hình như là nói về điều này? “Bởi vì sống với xã hội, với người khác, là phải biết tha thứ”? [For to be social is to be forgiving].
Trong tất cả những khốn khổ khốn nạn của cuộc sống tập thể đó, vẫn có một tí gì mang tính cứu rỗi. Nó đẩy cuộc đời về những cơ bản của nó. Nó xóa sạch mọi ảo tưởng về bản chất của con người. Nghe tiếng rắm ở trong nhà cầu, là bạn biết ngay, ai đang ở trong đó. Bạn còn biết, ông/bà láng giềng đó đã xơi món gì, trong bữa cơm chiều, hoặc bữa điểm tâm. Bạn nghe ra những tiếng động, của người nào nguời nào, khi cọ quậy trên giường, và biết, khi nào những người đàn bà có tháng. Thường xuyên, bạn là người mà người hàng xóm tóm lấy, để mà thở than, ca cẩm, về nỗi đau, nỗi buồn của ông ta hay bà ta. Và cũng chính người đó, sẽ kêu xe cứu thương, nếu chẳng may bạn lên cơn đau tim hay gặp điều gì còn tệ hại hơn. Và cũng chính ông ta, hay bà ta, đã khám phá ra bạn, nằm chết ngay đơ, trên chiếc ghế vẫn ngồi thường ngày, nếu bạn là người sống độc thân, hay là ngược lại.
Những nhận xét, mách bảo thuốc thang hay cách nấu món này, món nọ, ở cửa hàng nào có món khoai lang, rau muống cọng vừa dài lại vừa xanh, non… những trao đổi như vậy thường là ở nhà bếp, khi mấy bà vợ đang lo bữa ăn chiều. Đây là nơi người ta học những điều thiết yếu, hệ trọng của cuộc sống: bằng một cái nhếch tai, một cái nháy mắt. Bi kịch nào đang diễn ra ở đây, khi một người nào đó đột nhiên đổi giọng, với một người nào khác! Học ở đâu cách ăn nói đó! Xúc động sâu xa tới mức nào đã khiến cho cột sống lưng cứng đờ vì giận dữ, khiến dáng đứng như trời trồng thế kia! Những mùi vị nào, hương thơm nào, uế khí nào bồng bềnh trong không khí, quanh ngọn đèn vàng một trăm oắt lửng lơ như một giọt nước mắt treo trên một sợi dây điện sặc sỡ rối tít mù. Có một cái gì hình như là bộ lạc ở đây, trong căn hầm mờ mờ sáng này, một cái gì nguyên thuỷ, hoặc nếu muốn, bạn có thể gọi nó là tiến hóa; và những nồi niêu xoong chảo treo lơ lửng trên bếp ga, chúng giống như những chiếc trống cơm của một thời tiền sử.
Thư Nhà
Và cũng vẫn Brodsky, là người đưa ra tiếng nói tối hậu cho "vấn nạn Nguyễn Duy", khi quyết định viết thư cho ông cụ bà cụ của ông, bằng một thứ tiếng thuần chất Nga: Tiếng Anh!

Tôi viết thư nhà này bằng tiếng Anh, bởi vì tôi mong cha mẹ tôi được hưởng một chút tự do, một chút tự do này, rộng hẹp ra sao, là còn tuỳ thuộc vào con số những người muốn, hoặc thích đọc thư nhà này. Tôi muốn ba má tôi, Maria Volpet và Alexander Brodsky, có được thực tại dưới “qui tắc ngôn ngữ ngoại về lương tâm”  [a “foreign code of conscience”].

Xin cho tiếng Anh làm cái nhà cho những người thân quá cố của tôi. Trong tiếng Nga, tôi được sửa soạn để đọc, viết những dòng thơ, hay lá thư. Tuy nhiên, với mẹ cha tôi, bà Maria Volpert và ông Alexander Brodsky, tiếng Anh mới chính là thứ ngôn ngữ dâng cho họ một cõi sau xem ra tươm tất hơn và có thể đó là cõi duy nhất mà họ có được ngoài cái trí nhớ của bản thân tôi về họ ra.